Zwangerschapsdiabetes: Wat betekent het voor jou en je baby?

Lisanne de Groot

Moeder en kraamzorg specialist

De medische term is diabetes gravidarum. Het klinkt ingewikkeld, maar het komt dus neer op een tijdelijke insulineresistentie.

Je lichaam moet harder werken om je bloedsuiker op peil te houden, en soms lukt dat even niet perfect. Goed om te weten: na de bevalling verdwijnt het meestal weer vanzelf. Maar het is wel iets waar je even goed op moet letten, voor jezelf en voor je baby. Het is dus niet hetzelfde als type 1 of type 2 diabetes.

Je hebt het nu alleen omdat je zwanger bent. En hoewel het soms onschuldig lijkt, is het wel belangrijk om het serieus te nemen.

Met de juiste aanpak kun je een gezonde zwangerschap doormaken en een gezonde baby krijgen.

Laten we dus even kijken hoe je het herkent. Het lastige van zwangerschapsdiabetes is dat het vaak heel sluipend gaat. Veel vrouwen hebben geen idee dat ze het hebben, totdat de standaard suikertest wordt gedaan.

Toch zijn er wel signalen. Je kunt plotseling heel veel dorst hebben, meer dan normaal.

Je moet ook vaker naar de wc, vooral ’s nachts. En je kunt je onverklaarbaar moe voelen, alsof je energie op is. Een ander kenmerk is dat je je soms wat duizelig kunt voelen, of zelfs misselijk.

Het is alsof je bloedsuiker heel snel schommelt. Soms merk je ook dat je trek krijgt in zoete dingen, terwijl je normaal niet zo’n zoetekauw bent.

Let op: deze klachten kunnen ook gewoon bij een normale zwangerschap horen. Daarom is de suikertest zo belangrijk.

Als je twijfelt, bespreek het dan met je verloskundige of arts. De belangrijkste boodschap: vaak zijn er geen duidelijke symptomen.

Je voelt je misschien prima, en toch heb je een verhoogde bloedsuiker. Daarom controleert iedere zwangere vrouw in Nederland standaard op zwangerschapsdiabetes, meestal tussen de 24 en 28 weken. Als je een verhoogd risico hebt, word je eerder getest. Luister naar je lichaam, maar vertrouw ook op de medische controle.

Bepaalde dingen maken het waarschijnlijker dat je zwangerschapsdiabetes krijgt. Een bekende factor is een hoger BMI, boven de 30.

Als je al een beetje zwaarder bent, moet je lichaam harder werken om de suikerhuishouding op orde te houden.

Ook als er diabetes in de familie voorkomt, loop je meer risico. Je genen spelen dus een rol. Leeftijd kan ook meespelen.

Vrouwen ouder dan 35 jaar hebben iets meer kans. Als je eerder een baby hebt gekregen die zwaarder was dan 4500 gram, of als je eerder zwangerschapsdiabetes had, is de kans ook groter.

En als je een bekende aandoening hebt, zoals het polycysteus ovarium syndroom (PCOS), let dan extra op. Je verloskundige zal deze factoren meenemen in je intakegesprek. Maar wees gerust: een risicofactor betekent niet dat je het zeker krijgt.

Het is een waarschuwing om extra alert te zijn. Je kunt zelf ook het een en ander doen: gezond eten, bewegen en op tijd laten controleren.

Het gaat erom dat je weet waar je aan toe bent, zodat je gericht actie kunt ondernemen. Naast symptomen van een hoge bloeddruk, is de suikertest, ofwel de orale glucose tolerantie test (OGTT), de standaardmethode om zwangerschapsdiabetes op te sporen.

Meestal gebeurt dit tussen de 24 en 28 weken, tenzij je eerder risico loopt.

Je krijgt dan een afspraak bij het lab of in het ziekenhuis. Het is belangrijk om nuchter naar de test te gaan, dus eet of drink niets meer vanaf de avond ervoor, behalve water. Mocht je last hebben van extreme misselijkheid tijdens je zwangerschap, overleg dan altijd even met je verloskundige. De test zelf is eenvoudig maar niet heel gezellig. Eerst prikken ze een beetje bloed om je nuchtere bloedsuiker te meten.

Dan krijg je een drankje met een bekende hoeveelheid glucose. Het smaakt zoet, soms een beetje naar limonade.

Je moet dit binnen vijf minuten opdrinken. Daarna moet je een uur wachten, zonder eten of drinken.

Na dat uur wordt er opnieuw bloed geprikt. Soms is er ook een meting na twee uur. De waarden die uit de test komen, vergelijken ze met normale grenzen.

Als je bloedsuiker te hoog is, krijg je de diagnose zwangerschapsdiabetes. De test zelf is niet pijnlijk, alleen het wachten kan vervelend zijn.

Neem een boek of je telefoon mee. En als je je misselijk voelt na het drankje, dat is normaal. Blijf rustig zitten, dan gaat het vanzelf over.

Zwangerschapsdiabetes kan effect hebben op je baby, vooral als het niet goed wordt behandeld.

Een bekend risico is een hoger geboortegewicht, ook wel macrosomie genoemd. Je baby groeit sneller door de extra suiker in je bloed.

Een grotere baby kan de bevalling bemoeilijken, en er is meer kans op een keizersnede.

Ook kan je baby na de geboorte een lage bloedsuiker hebben. Dat gebeurt omdat hij of zij na de geboorte even moet wennen aan een lagere suikerwaarde. Dit is meestal goed te behandelen, maar het kan even spannend zijn. Daarnaast is er een iets verhoogde kans op vroeggeboorte, en soms op ademhalingsproblemen na de geboorte.

Goed om te weten: als je zwangerschapsdiabetes goed beheerst, met dieet, beweging of eventueel insuline, is de kans op deze problemen veel kleiner. Je verloskundige of gynaecoloog houdt de groei van je baby extra in de gaten met echo’s.

Zo kun je samen gericht sturen op een gezonde zwangerschap en een gezonde baby.

De behandeling van zwangerschapsdiabetes begint met aanpassingen in je leefstijl. Een koolhydraatarm dieet is vaak het eerste advies. Kies voor volkoren producten, eiwitten en gezonde vetten.

Beperk suikerrijke dranken en snoep. Je hoeft niet extreem te diëten, maar bewuste keuzes maken helpt.

Denk aan een boterham met kaas in plaats van jam, of een salade met kip en olijfolie. Je zult je bloedsuiker regelmatig moeten meten, meestal vier keer per dag: nuchter en na elke hoofdmaaltijd. Dit doe je met een glucosemeter, die je vaak via de zorgverzekering krijgt.

Je verloskundige of diabetesverpleegkundige helpt je bij het interpreteren van de waarden.

Als dieet en beweging niet genoeg zijn, kan insuline nodig zijn. Dat klinkt heftig, maar het is veilig voor je baby en vaak maar tijdelijk. Let in deze periode ook goed op symptomen van bloedarmoede en ijzertekort, zodat je fit blijft voor de komst van je kleintje.

Extra tip: beweging is een krachtig middel. Een wandeling na het eten helpt je bloedsuiker stabiel te houden.

Probeer dagelijks 30 minuten matig te bewegen, als je je goed voelt. En vraag om ondersteuning, bijvoorbeeld via een cursus zwangerschapsdiabetes. Je staat er niet alleen voor. Met de juiste begeleiding kun je een gezonde zwangerschap doormaken, en straks genieten van je kleintje. En misschien zelfs alvast een leuk kraamcadeau uitzoeken, zoals een zachte babydeken of een mooi boek voor de babykamer.