Extreme misselijkheid (Hyperemesis Gravidarum): Wanneer naar het ziekenhuis?
Je voelt je constant beroerd, je kunt niets binnenhouden en je bent doodmoe. Dit is niet zomaar ochtendmisselijkheid; het voelt alsof je eindeloos griep hebt.
Als je zwanger bent en extreme misselijkheid ervaart, is het belangrijk om te weten dat je niet alleen bent en dat er serieuze hulp bestaat.
We praten hier over Hyperemesis Gravidarum (HG), een aandoening die je leven volledig kan overnemen. Laten we eens kijken hoe je dit het beste kunt aanpakken, wanneer je je zorgen moet maken en hoe je jezelf en je baby gezond houdt.
Wat is Hyperemesis Gravidarum (HG)?
Stel je voor: je bent zwanger, maar in plaats van een beetje misselijkheid, ben je 24/7 aan het overgeven. Je kunt geen slok water binnenhouden en je voelt je uitgeput.
Verschil met gewone ochtendmisselijkheid
Dit is wat we noemen Hyperemesis Gravidarum, of HG. Het is een extreme vorm van zwangerschapsmisselijkheid die veel verder gaat dan de gebruikelijke "ochtendmisselijkheid".
Bij gewone misselijkheid heb je misschien last van een misselijk gevoel in de ochtend, maar het gaat vaak vanzelf over. Je kunt meestal nog wel eten en drinken. Bij HG is het een ander verhaal.
Je overgeeft zo vaak dat je uitdroogt en afvalt. Je lichaam kan geen voedsel of vloeistoffen vasthouden.
Het voelt alsof je lichaam in een constante staat van paniek verkeert. Volgens Thuisarts komt HG voor bij 1 tot 2% van de zwangeren. Het is dus zeldzaam, maar als je het hebt, voelt het alsof je in een eenzame strijd bent beland. Het is niet iets dat je "even doorzet" met een crackertje; het is een medische aandoening die behandeling nodig heeft.
Oorzaken en risicofactoren van HG
We weten nog steeds niet precies waarom sommige vrouwen HG krijgen en anderen niet. Het is niet je schuld en het is niets wat je verkeerd hebt gedaan.
Het ligt vaak aan hormonen, maar er zijn wel factoren die je risico verhogen. De belangrijkste boosdoener is het zwangerschapshormoon hCG (humane choriongonadotrofine). Bij HG zijn de waarden van dit hormoon vaak extreem hoog.
Hormonale schommelingen
Dit zorgt ervoor dat je hersenen het braakcentrum constant activeren. Je lichaam maakt een storm aan hormonen aan tijdens de zwangerschap.
Meerlingzwangerschap
Bij HG reageert je lichaam hier heftiger op dan normaal. Het is alsof je interne thermostaat ontregeld is. Je maag en darmen werken niet meer mee, en alles wat je eet of drinkt, wil er direct weer uit. Als je een meerling verwacht, produceer je vaak meer hCG.
Eerdere HG zwangerschap
Dit verhoogt de kans op HG aanzienlijk. Het is zwaarder voor je lichaam, en de misselijkheid kan daardoor intenser zijn.
Heb je eerder HG gehad? Dan is de kans groot dat je het weer krijgt. Het is een beetje als een ongelukkige loterij; je weet nu wat je te wachten staat en kunt hierop anticiperen.
Symptomen van extreme zwangerschapsmisselijkheid
HG-symptomen zijn niet te missen. Het gaat veel verder dan de gebruikelijke ochtendmisselijkheid en de beste tips daarvoor. Je voelt je constant ziek en je energie is volledig op.
Veelvuldig braken
Je overgeeft niet een of twee keer per dag. Bij HG kun je wel 10 tot 20 keer per dag overgeven.
Gewichtsverlies
Soms zelfs zonder dat er nog iets in je maag zit. Je braakt gal (geelgroen slijm) of maagzuur.
Dit is pijnlijk en uitputtend. Omdat je zo weinig binnenkrijgt, val je snel af. Volgens de NVOG (Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie) spreken we van HG als je meer dan 5% van je lichaamsgewicht verliest.
Donkere urine
Dit is een duidelijk signaal dat je lichaam te weinig voedingsstoffen krijgt, soms in combinatie met overmatige speekselvloed tijdens je zwangerschap.
Je urine is donkergeel of oranje en komt maar weinig uit. Dit is een teken van uitdroging. Je mond is droog, je hebt dorst, maar als je drinkt, brak je direct weer. Het is een vicieuze cirkel.
Gevolgen voor moeder en baby
HG beïnvloedt niet alleen jou, maar ook je baby. Het is belangrijk om dit serieus te nemen en hulp te zoeken, net zoals je bij zwangerschapsdiabetes goed op je gezondheid let. Je baby haalt zijn voedingsstoffen uit jou.
Ondervoeding
Als jij niet eet, krijgt je baby ook niets. Hoewel baby's vaak veerkrachtig zijn, kan langdurige ondervoeding de groei beïnvloeden.
Psychologische impact
Het is belangrijk om je gewicht en voedingsinname in de gaten te houden. HG is slopend voor je mentale gezondheid.
Je voelt je eenzaam, depressief en angstig. Je kunt niet werken, niet voor je andere kinderen zorgen en niet genieten van je zwangerschap. Dit is niet "normaal" zwangerschapsleed; het is een medische crisis.
Groei van de baby
Als je langdurig HG hebt, kan de groei van de baby iets achterblijven.
Dit is meestal tijdelijk en herstelt zich vaak na de zwangerschap, maar het is een reden waarom medische monitoring belangrijk is.
Behandeling en medicatie bij HG
Er is gelukkig veel mogelijk om HG te behandelen. Je hoeft dit niet alleen te doorstaan.
Antiemetica (medicatie tegen misselijkheid)
De behandeling begint vaak thuis en kan oplopen tot ziekenhuisopname. Er bestaan medicijnen die het braakcentrum in je hersenen kalmeren.
Vochtinfuus
Voorbeelden zijn ondansetron (Zofran), metoclopramide of prochlorperazine. Deze zijn vaak veilig tijdens de zwangerschap, maar altijd overleg met je verloskundige of arts. Prijzen voor deze medicijnen zijn meestal gedekt door je verzekering, maar een standaard pakket kost ongeveer €15-€25 per maand aan eigen risico.
Als je uitdroogt, krijg je een vochtinfuus. Dit wordt meestal in het ziekenhuis of via de huisarts gedaan.
Sondevoeding
Je krijgt dan zoutoplossing en vitamines rechtstreeks in je bloed. Dit verlicht de druk op je maag en zorgt dat je gehydrateerd blijft zonder te braken. Als eten en drinken echt niet lukt, is een sonde soms nodig. Dit kan een neus-maagsonde zijn (via je neus naar je maag) of een PEG-sonde (via je huid naar je maag).
Het klinkt eng, maar het kan een enorme opluchting zijn. Je krijgt dan voedingsvloeistof die speciaal voor zwangeren is samengesteld, zoals Nutrison of Resource.
Wanneer is een ziekenhuisopname noodzakelijk?
Je hoeft niet met elk braakmoment naar het ziekenhuis, maar er zijn duidelijke signalen dat het tijd is voor medische hulp.
Ketonen in urine
Wacht niet te lang, want hoe eerder je geholpen wordt, hoe sneller je herstelt. Als je urine teststrookjes gebruikt (te koop bij de drogist voor ongeveer €10), en je ziet ketonen (aceton) in je urine, is dat een teken dat je lichaam vet gaat verbranden voor energie. Dit betekent dat je lichaam in een staat van nood verkeert.
Ernstige uitdroging
Ketonen in urine bij zwangerschap is een direct signaal om contact op te nemen met je arts. Als je meer dan 24 uur niets kunt binnenhouden, je duizelig bent, je hartslag omhoogschiet en je amper plast, is het tijd om naar de SEH te gaan.
Soms is een opname van 2 tot 5 dagen nodig om je lichaam weer stabiel te krijgen.
Neem contact op met je verloskundige of huisarts als je je zorgen maakt. Zij kunnen inschatten of je naar het ziekenhuis moet. Je bent niet aan het overdrijven; je zorgt voor jezelf en je baby.