Overmatige speekselvloed (Ptyalisme): Een zeldzaam zwangerschapskwaaltje
Zwanger zijn is een feestje, maar soms voelt het alsof je lichaam een eigen leven leidt. Je bent net even iets meer misselijk dan je had gehoopt, jeuk aan je buik is je dagelijks ritme en dan is er ook nog die extra speekselvloed.
Waarom produceer je ineens zoveel speeksel? Het kan behoorlijk verwarrend en onhandig zijn. Vooral als je net denkt: “Nu even rust”, begint het opnieuw.
Gelukkig ben je niet de enige. Hoewel het niet het meest besproken zwangerschapskwaaltje is, komt het vaker voor dan je denkt.
Wat is ptyalisme gravidarum?
De officiële naam klinkt misschien ingewikkeld, maar ptyalisme gravidarum betekent simpelweg overmatige speekselvloed tijdens de zwangerschap. Het is een tijdelijke aandoening waarbij je lichaam opeens veel meer speeksel aanmaakt dan normaal.
Ter vergelijking: een gemiddeld mens produceert ongeveer 1 tot 1,5 liter speeksel per dag.
Bij ptyalisme kan dit oplopen tot wel 2 liter of meer. Het voelt alsof je constant moet slikken of spugen, en dat is behoorlijk vervelend. Hoewel het geen gevaarlijke aandoening is, kan het je dagelijks leven flink beïnvloeden.
Het treft vooral vrouwen in het eerste trimester, maar sommige vrouwen houden er langer last van. Het is een van die zwangerschapskwaaltjes waar je misschien niet direct aan denkt, maar die wel degelijk impact heeft op je comfort.
Oorzaken van overmatige speekselvloed
Het precieze mechanisme achter ptyalisme is nog niet volledig duidelijk, maar er zijn wel een paar vermoedens.
Hormonen
Hormonen spelen een grote rol. Tijdens de zwangerschap verandert je hormoonhuishouding drastisch, en dit kan invloed hebben op je speekselklieren.
Daarnaast is er een verband met misselijkheid. Je lichaam reageert soms door extra speeksel aan te maken als bescherming tegen braaksel, vooral als je veel last hebt van ochtendmisselijkheid. Progesteron en oestrogeen, de belangrijkste zwangerschapshormonen, zorgen ervoor dat je lichaam op allerlei fronten anders reageert. Ze kunnen je speekselklieren actiever maken, wat leidt tot die vervelende overmatige speekselvloed.
Misselijkheid
Het is een natuurlijke reactie, maar wel eentje die soms onhandig aanvoelt.
Veel vrouwen met ptyalisme hebben ook last van misselijkheid. Het is een vicieuze cirkel: de misselijkheid zorgt voor extra speeksel, en dat extra speeksel kan de misselijkheid weer versterken. Probeer rustig te ademen en kleine slokjes water te nemen om dit te doorbreken.
Brandend maagzuur
Brandend maagzuur is een andere boosdoener. Tijdens de zwangerschap ontspont de sluitspier van je maag, waardoor maagzuur makkelijker naar boven komt. Lees hier meer over maagzuur tijdens de zwangerschap en je voeding.
Dit kan je speekselproductie stimuleren. Een vreemde metaalsmaak in je mond gaat vaak samen met ptyalisme.
Symptomen en bijkomende klachten
Ptyalisme voelt voor iedereen anders, maar er zijn een aantal veelvoorkomende symptomen. Je merkt het vooral doordat je constant moet slikken, zelfs als je niets eet of drinkt.
Slikproblemen
Sommige vrouwen spugen het speeksel zelfs uit, wat niet alleen onhandig is, maar ook vervelend voor je humeur. Door de overvloed aan speeksel kan slikken soms moeilijk aanvoelen. Je mond voelt vol en plakkerig, alsof je net te veel kauwgom hebt gekauwd.
Pijnlijke mondhoeken
Probeer kleinere slokjes te nemen en rustig te slikken. Veel slikken en spugen kunnen je mondhoeken irriteren.
Slaaptekort
Dit leidt tot pijnlijke, kapotte mondhoeken. Een verzachtende crème of lippenbalsem kan hierbij helpen. Kies voor producten zonder parfum om extra irritatie te voorkomen. Vooral ’s nachts kan ptyalisme je slaap verstoren.
Je wordt wakker met een volle mond speeksel en moet slikken of spugen. Dit zorgt voor een gebroken nacht. Probeer een extra kussensloop te gebruiken of slaap op je zij om het speeksel makkelijker af te voeren.
Tips om speekselvloed te verminderen
Gelukkig zijn er een paar simpele trucs die helpen om de overmatige speekselvloed te verminderen. Het draait allemaal om kleine aanpassingen in je dagelijks leven.
Kleine slokjes water
Neem regelmatig kleine slokjes water. Dit helpt om het speeksel weg te spoelen en voorkomt dat je mond te vol aanvoelt.
Kauwgom
Kies voor water zonder bubbels, omdat bruisend water soms maagzuur kan verergeren. Kauwgom kauwen stimuleert het slikken en vermindert het gevoel van een volle mond. Kies voor suikervrije kauwgom om je tanden te beschermen.
Tandenpoetsen
Let wel op dat je niet te veel kauwgom kauwt, want dit kan je maag irriteren. Regelmatig tandenpoetsen helpt niet alleen je gebit, maar ook je mondgevoel. Gebruik een milde tandpasta zonder sterke smaakstoffen. Poets je tong om speekselresten te verwijderen.
Wanneer gaat ptyalisme over?
Goed nieuws: ptyalisme is meestal tijdelijk. De meeste vrouwen merken dat de klachten afnemen na het eerste trimester.
Je hormoonhuishouding stabiliseert zich en je lichaam went aan de veranderingen. Bij sommige vrouwen verdwijnt de overmatige speekselvloed pas na de bevalling. Het is een kwestie van afwachten en jezelf comfortabel houden.
Als de klachten je dagelijks leven belemmeren, overleg dan met je verloskundige of arts. Zij kunnen je geruststellen en eventueel tips bij ochtendmisselijkheid geven.
Onthoud dat dit een voorbijgaand kwaaltje is en dat je lichaam hard werkt om je baby gezond te houden.
Een beetje extra speeksel is dan een kleine prijs om te betalen.