Hoge bloeddruk (Pre-eclampsie): Symptomen waar je alert op moet zijn
Je bent zwanger, je voelt je fantastisch – tot die ene controle bij de verloskundige.
De meter slaat uit, je voelt je ineens niet zo goed meer. Een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap kan zomaar opduiken, zonder dat je het doorhebt. Het is iets waar je wel even van schrikt, maar gelukkig weten we er veel vanaf.
In deze gids leg ik je precies uit wat Pre-eclampsie is, waar je op moet letten en wat er eventueel gaat gebeuren. Zo kom je goed beslagen ten ijs.
Wat is een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap?
Zwangerschapshypertensie, Verschil met pre-eclampsie
Een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap noemen we ook wel zwangerschapshypertensie.
Dit betekent dat je bloeddruk hoger is dan normaal, maar dat er verder nog geen andere klachten zijn. Het is iets waar verloskundige en gynaecologen scherp op zijn, want het kan een signaal zijn van iets ernstigers. Pre-eclampsie (vroeger zwangerschapsvergiftiging genoemd) is een stap verder. Hierbij is niet alleen je bloeddruk te hoog, maar werken je nieren ook minder goed en zijn er vaak andere klachten.
Het is een aandoening die alleen voorkomt tijdens de zwangerschap en na de bevalling weer verdwijnt. Wel is het belangrijk dat het op tijd ontdekt wordt, want het kan gevolgen hebben voor jou en je baby.
Wanneer je bij de verloskundige bent, wordt je bloeddruk altijd gemeten. Is die te hoog?
Dan volgen er extra controles. Het kan zijn dat je bloeddruk vanzelf weer daalt, maar soms is behandeling nodig. Vooral als je voor het eerst zwanger bent, of als je al langer bekend bent met hoge bloeddruk, is extra aandacht nodig.
Symptomen van pre-eclampsie (zwangerschapsvergiftiging)
Hoofdpijn en sterretjes zien
Een van de meest gehoorde klachten bij pre-eclampsie is hevige hoofdpijn. Niet zo’n lichte kloppende hoofdpijn, maar een zeurende pijn die niet weggaat, vaak achter je ogen.
Ook het zien van sterretjes of flitsen voor je ogen komt voor. Dit kan wijzen op een verhoogde druk in je hoofd. Als je dit merkt, vooral als het plotseling opkomt, is het slim om dit meteen te melden bij je verloskundige.
Vocht vasthouden
Het is niet altijd pre-eclampsie, maar het hoort er wel bij. Veel vrouwen houden tijdens de zwangerschap wat vocht vast, vooral in de laatste weken.
Bij pre-eclampsie kan dit plotseling verergeren. Je merkt het aan je voeten die opeens veel dikker zijn, of aan je handen die niet meer in je favoriete ring passen. Let ook op een opgezeten gezicht of een snelle gewichtstoename zonder duidelijke reden.
Pijn in de bovenbuik
Dit kan wijzen op een ophoping van vocht door een slechtere werking van je nieren. Een pijn in de bovenbuik, net onder je ribben, is een signaal dat je niet moet negeren.
Het voelt niet als de typische maagpijn, maar meer als een drukkende, zeurende pijn die soms uitstraalt naar je rechterschouder.
Dit kan wijzen op een aandoening van de lever, die vaak samen gaat met pre-eclampsie. De pijn kan plotseling opkomen of langzaam verergeren. Het is belangrijk om dit meteen te melden bij je verloskundige of arts.
Risicofactoren: Wie heeft meer kans op pre-eclampsie?
Eerste zwangerschap
Als je voor het eerst zwanger bent, loop je een grotere kans op pre-eclampsie.
Het lichaam moet wennen aan de zwangerschap en de placenta, en soms reageert het hier heftiger op. Vooral in de eerste zwangerschap kan dit voorkomen. Ben je al eerder bevallen? Dan neemt de kans af, tenzij je eerder pre-eclampsie hebt gehad.
Overgewicht
In dat geval is de kans op herhaling groter. Een hoger BMI (boven de 30) geeft een verhoogd risico op pre-eclampsie.
Het extra gewicht kan de druk op je bloedvaten verhogen en de werking van je nieren beïnvloeden.
Erfelijkheid
Het is dan ook een factor waar je iets aan kunt doen, al is het soms lastig tijdens de zwangerschap. Gezond eten en bewegen kan helpen, maar het is altijd verstandig om dit met je verloskundige te bespreken. Heb je bijvoorbeeld last van hoofdpijn tijdens de zwangerschap? Zij kunnen je begeleiden bij een passend voedings- en bewegingsplan.
Als pre-eclampsie in je familie voorkomt, bij je moeder of zus, loop je ook een grotere kans. Dit is helaas iets waar je weinig aan kunt veranderen, maar het is wel goed om te weten.
Zo ben je extra alert op klachten. Ook als je partner een geschiedenis heeft van pre-eclampsie (bij zijn moeder of zus), kan dit een risicofactor zijn. Het is een complexe aandoening waarbij erfelijkheid een rol speelt.
Gevolgen voor moeder en baby
Groeivertraging bij de baby
Een van de belangrijkste gevolgen van pre-eclampsie is een verminderde doorbloeding van de placenta. Dit kan leiden tot een groeivertraging bij de baby.
De baby krijgt minder zuurstof en voedingsstoffen binnen, waardoor hij of zij minder hard groeit dan normaal. Dit wordt vaak gecontroleerd met echo’s. Als er een groeivertraging is, kan het nodig zijn om de bevalling eerder in te leiden.
HELLP-syndroom
Een ernstige vorm van pre-eclampsie is het HELLP-syndroom. Dit is een aandoening waarbij de lever aangetast is en de bloedstolling verstoord raakt.
HELLP staat voor Hemolyse (afbraak van rode bloedcellen), Elevated Liver enzymes (verhoogde leverwaarden) en Low Platelets (laag aantal bloedplaatjes). Het HELLP-syndroom kan plotseling ontstaan en is een medisch noodgeval. Klachten zijn hevige pijn in de bovenbuik, misselijkheid en braken. Ook als je veel vocht vasthoudt in je benen, is het belangrijk om dit meteen te melden.
Vroeggeboorte
In sommige gevallen moet de bevalling eerder worden ingeleid om de gezondheid van moeder en baby te beschermen. Dit kan leiden tot een vroeggeboorte, soms al voor de 37 weken.
Hoe vroeger de baby komt, hoe meer zorg hij of zij nodig heeft. Gelukkig zijn de zorgen voor premature baby’s in Nederland goed geregeld. In de meeste gevallen doet de baby het na de geboorte weer goed, maar het kan een spannende tijd zijn.
Hoe wordt pre-eclampsie gediagnosticeerd?
Bloeddrukmeting
De diagnose begint bij een hoge bloeddruk. Bij elke afspraak met je verloskundige of gynaecoloog wordt je bloeddruk gemeten.
Is deze te hoog? Dan volgen er extra metingen, soms ook thuis met een bloeddrukmeter. Een hoge bloeddruk is een eerste signaal, maar het is niet direct een diagnose.
Eiwit in de urine
Er zijn meer onderzoeken nodig om pre-eclampsie vast te stellen. Een ander belangrijk onderzoek is de urinecontrole.
Hierbij wordt gekeken of er eiwit in de urine zit. Een normale hoeveelheid eiwit is niet erg, maar te veel eiwit wijst op een problematische werking van de nieren, wat hoort bij pre-eclampsie. De urinecontrole wordt gedaan met een teststrip. Als er eiwit wordt gevonden, volgen er vaak extra onderzoeken.
Bloedonderzoek
Om pre-eclampsie zeker vast te stellen, is vaak bloedonderzoek nodig. Hierbij wordt gekeken naar de leverwaarden, het aantal bloedplaatjes en de nierfunctie.
Afwijkende waarden kunnen wijzen op pre-eclampsie of het HELLP-syndroom. Het bloedonderzoek wordt meestal gedaan in het ziekenhuis. Als er sprake is van pre-eclampsie, word je vaak doorverwezen naar een gynaecoloog.
Behandeling en medisch ingrijpen
Rust houden
Als er sprake is van pre-eclampsie, is rust vaak het eerste advies. Dit kan betekenen dat je minder moet werken of zelfs tijdelijk moet stoppen.
Het doel is om de bloeddruk te verlagen en de klachten te verminderen. Rust betekent niet dat je de hele dag op de bank moet liggen, maar wel dat je luistert naar je lichaam. Neem vaker een pauze en vermijd stress.
Bloeddrukverlagende medicatie
Als rust niet voldoende is, kan medicatie nodig zijn om de bloeddruk te verlagen.
Er zijn verschillende soorten medicijnen die veilig zijn tijdens de zwangerschap, zoals methyldopa of labetalol. Deze worden voorgeschreven door de gynaecoloog. De medicatie helpt om de bloeddruk op een veilig niveau te houden, zodat je ook bij duizeligheid en flauwvallen de zwangerschap zo normaal mogelijk kunt laten verlopen.
Inleiden van de bevalling
In sommige gevallen is het nodig om de bevalling eerder in te leiden. Dit gebeurt als de gezondheid van moeder of baby in gevaar komt.
De keuze voor inleiden hangt af van de ernst van de pre-eclampsie en de zwangerschapsduur.
Een inleiding kan op verschillende manieren, afhankelijk van de situatie. Je verloskundige of gynaecoloog bespreekt dit met je en begeleidt je bij de volgende stappen.