Spataderen tijdens de zwangerschap: Voorkomen en behandelen
Spataderen tijdens je zwangerschap: je bent niet de enige die er last van krijgt. Het voelt alsof je benen een eigen leven gaan leiden, met een zwaar, gloeiend gevoel dat je dagelijks belemmert.
Je zoekt naar verlichting, maar je wilt ook zeker weten dat het veilig is voor je baby. Dit is je gids vol praktische tips, van preventie tot behandeling, speciaal voor zwangere vrouwen die hun comfort terug willen.
Wat zijn spataderen?
Hoe zien spataderen eruit
Spataderen, of varices, zijn verwijde aders die dicht onder de huid liggen. Je ziet ze als blauwe of donkerpaarse, kronkelende lijnen op je benen.
Soms voelen ze ook wat bobbelig aan. Ze zijn duidelijk zichtbaar en springen eruit, vooral als je lang staat of zit.
Ze voelen anders aan dan gewone aders. Ze kunnen warm en gevoelig zijn. Bij aanraking voelen ze soms harder aan dan de rest van je huid.
Waar komen ze voor
Het is een teken dat het bloed in die aders niet optimaal stroomt. Hoewel ze het meest voorkomen op de benen, kunnen spataderen ook elders opduiken.
Tijdens de zwangerschap zien we ze vaak op de schaamstreek of de vulva. Dit heet een vulvaire spatader. Het klinkt ongemakkelijk, maar het is een veelvoorkomend verschijnsel door de druk van de baarmoeder. Ook aambeien zijn eigenlijk spataderen in de anus.
Ze horen er vaak bij, zeker in de laatste fase van je zwangerschap.
Het is allemaal onderdeel van hetzelfde mechanisme.
Waarom krijg je spataderen als je zwanger bent?
Verslapping van de bloedvaten
Het hormoon progesteron zorgt ervoor dat je spieren en weefsels soepel blijven, nodig voor de bevalling.
Helaas ontspant het ook de wanden van je aders. Je bloedvaten worden slapper en kunnen zich minder goed samenknijpen om het bloed omhoog te pompen. Daardoor blijft er makkelijker bloed in je benen hangen.
Toegenomen hoeveelheid bloed
De zwaartekracht wint het vaker van je adersysteem. Dit proces begint vaak al vroeg in de zwangerschap.
Je lichaam maakt extra bloed aan voor de placenta en je baby.
Het totale bloedvolume neemt toe met ongeveer 50 procent. Dat betekent meer druk op je aders. Je hart moet harder pompen en de aders in je benen krijgen het zwaar te verduren. De baarmoeder groeit en drukt op de grote aders in je buik.
Erfelijkheid
Dit belemmert de terugstroom van bloed naar je hart. Het bloed verzamelt zich in je benen, wat leidt tot spataderen.
Als je moeder of grootmoeder spataderen had, is de kans groter dat jij ze ook krijgt. Erfelijkheid speelt een duidelijke rol bij de aanleg van je aders. Je kunt er niets aan doen, maar het helpt om het te weten.
Je kunt je aanleg niet veranderen, maar je kunt wel je gedrag aanpassen.
Door preventieve maatregelen te nemen, houd je de klachten zo veel mogelijk beperkt.
Symptomen en klachten van spataderen
Jeuk en pijn
Een veelvoorkomende klacht is jeuk rond de spataderen. Het voelt als een kriebel die je niet kunt krabben zonder de huid te irriteren.
Soms gaat het gepaard met een branderig gevoel. Pijnlijke spataderen kunnen optreden als een dof, zeurend gevoel in je benen. De pijn verergert vaak aan het einde van de dag.
Zwaar gevoel in de benen
Na lang staan of zitten voelen je benen alsof ze op knappen staan.
Een warm bad of een warme douche kan verlichting geven, maar soms ook juist verergeren. Het meest kenmerkende symptoom is het zware, vermoeide gevoel in je benen. Alsof je loopt met gewichtjes aan je enkels.
Spataderen in de schaamstreek
Dit gevoel treedt vaak op na een dag werken of langdurig staan. Je krijgt er trekkingen van in je kuiten.
Je benen voeken dikker aan, vooral rond de enkels. Dit komt door vochtophoping, een ander veelvoorkomend zwangerschapskwaaltje dat samenhangt met spataderen.
's Avonds op de bank met je benen omhoog helpt echt. Naast je benen kunnen spataderen ook in de schaamstreek of op de vulva ontstaan. Dit voelt vaak als een zwaar, vol of pijnlijk gevoel in het onderlijf. Door de druk van de baarmoeder zetten de aders daar uit.
Vulvaire spataderen kunnen jeuken of een dof zeurend gevoel geven. Ze zijn ongemakkelijk, maar meestal onschuldig. Raadpleeg je verloskundige of huisarts als het heel pijnlijk wordt of als je bloedverlies hebt.
Hoe kun je spataderen voorkomen?
Niet met gekruiste benen zitten
De makkelijkste tip is direct toepasbaar: kruis je benen niet. Als je je benen over elkaar slaat, knel je de aders in je knieholte af.
Dit belemmert de doorbloeding en vergroot de druk op je benen. Zet je voeten plat op de grond of leg ze op een voetenbankje.
Wisselbaden
Zorg dat je knieën iets lager zijn dan je heupen. Dit stimuleert de natuurlijke afvoer van bloed naar je hart. Wisselbaden zijn een effectieve manier om je aders te stimuleren. Je wisselt warm en koud water af.
Begin met drie minuten warm water (niet heet!) en eindig met dertig seconden koud water.
Doe dit twee tot drie keer per week. De warmte verwijdt de aders, de koude trekt ze samen. Dit traint de wanden van je aders en verbetert de doorbloeding.
Voldoende bewegen
Gebruik een handdouche voor je benen. Beweging is je beste vriend, zeker als je last hebt van dikke enkels tijdens de zwangerschap.
Wandelen, zwemmen of fietsen stimuleert de kuitspierpomp. Die spier pompt het bloed uit je benen omhoog.
Probeer elke dag minstens dertig minuten te bewegen. Wissel staan en zitten af. Sta elk uur even op om een rondje te lopen.
Doe kleine enkeloefeningen als je zit: draai cirkels met je voeten of beweeg je tenen. Dit houdt de bloedsomloop op gang.
Behandeling van spataderen na de bevalling
Gaan spataderen vanzelf weg
Veel vrouwen hopen dat de spataderen na de bevalling direct verdwijnen. Bij een deel van de vrouwen gebeurt dit inderdaad, zeker als ze alleen tijdens de zwangerschap zijn ontstaan.
De druk op de aders neemt af en de hormonen stabiliseren. Bij een ander deel blijven de spataderen bestaan.
Medische ingrepen
Ze worden minder opvallend, maar verdwijnen niet volledig. Het hangt af van je aanleg en de ernst van de spataderen. Wees geduldig, het herstel kan maanden duren. Als de spataderen blijven en veel klachten geven, zijn er medische opties.
Sclerotherapie is een behandeling waarbij een vloeistof in de ader wordt gespoten. Heb je daarnaast ook last van nachtelijke kuitkrampen? Dat komt vaak voor tijdens de zwangerschap.
De ader sluit zich en verdwijnt na verloop van tijd. Dit is een relatief eenvoudige ingreep. Laseren of radiofrequente ablatie is een andere mogelijkheid.
Hierbij wordt de ader van binnenuit dichtgemaakt. Een specialist (vaatarts) beoordeelt welke behandeling het beste is.
Steunkousen op maat
Check je zorgverzekering voor vergoedingen. Steunkousen zijn een bewezen hulpmiddel.
Ze oefenen druk uit op je benen en ondersteunen de aders. Tijdens de zwangerschap kun je al steunkousen dragen, speciaal voor zwangere vrouwen met een zwangerschapsband. Na de bevalling, wanneer je ook je huid extra verzorgt om striae na de zwangerschap te verminderen, kun je steunkousen op maat laten aanmeten.
De kosten voor steunkousen op maat liggen tussen de €100 en €150 per paar. Ze worden vaak vergoed door je zorgverzekering als er een medische indicatie is.
Vraag je verloskundige of huisarts om een verwijzing. Goede merken zijn Jobst, Mediven en Sigvaris.