Vaccinaties voor baby's: Het Rijksvaccinatieprogramma in 2026 uitgelegd
Je bent net bevallen, de kraamperiode is nog fris en nu staat er alweer een nieuwe mijlpaal op de planning: de eerste prikjes van je baby. Het voelt soms als een drukke tijd, maar het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) is er juist om jou en je kleintje rust en bescherming te geven.
In 2026 verandert er niet veel aan de basis, maar het is fijn om precies te weten wat je kunt verwachten. Want hoe fijn is het om straks met een gerust hart op kraambezoek te gaan of je baby naar de opvang te brengen? Laten we samen kijken wat er allemaal komt kijken bij de vaccinaties van je baby.
Wat is het Rijksvaccinatieprogramma (RVP)?
Doel van het programma, Groepsimmuniteit
Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) is een gratis vaccinatieprogramma voor kinderen van 0 tot 18 jaar in Nederland.
Het doel is simpel en krachtig: zoveel mogelijk kinderen beschermen tegen ernstige infectieziekten. Denk aan ziektes die vroeger nog regelmatig leidden tot ziekenhuisopnames of erger. De basis van het RVP is groepsimmuniteit. Dit betekent dat als een groot deel van de bevolking is gevaccineerd, de ziekte zich niet meer kan verspreiden.
Zo worden ook baby's die nog te jong zijn voor een bepaalde vaccinatie, en mensen met een zwak afweersysteem, beschermd. Het Rijksvaccinatieprogramma 2026 zet deze bescherming voort, met een schema dat is afgestemd op de kwetsbaarheid van baby's en peuters.
Het vaccinatieschema voor baby's in 2026
Vaccinaties bij 3 maanden
De eerste prikjes staan gepland wanneer je baby ongeveer 3 maanden oud is.
Vaccinaties bij 5 en 11 maanden
Op het consultatiebureau krijgt je kindje dan de eerste DKTP-Hib-HepB-prik. Dit is een cocktail die beschermt tegen difterie, kinkhoest, tetanus, polio, Haemophilus influenzae type b (Hib) en hepatitis B.
De afspraak duurt meestal niet langer dan een halfuur, inclusief de controle van je baby. De tweede prik volgt rond de 5 maanden, en de derde rond de 11 maanden. Dit zijn herhalingsprikken om de bescherming te versterken. Je baby is dan al wat groter en misschien wat minder onder de indruk van de prik, maar het blijft spannend.
De 14-maanden prik
Het consultatiebureau geeft je altijd ruim de tijd en tips om je baby te troosten, ook als je je afvraagt wanneer je baby naar het consultatiebureau moet.
Rond de 14 maanden krijgt je kindje de laatste prik uit deze reeks. Dit is een combinatie van de DKTP-Hib-HepB-prik en de BMR-vaccinatie (bof, mazelen, rodehond). Ook de meningokokken ACWY-vaccinatie wordt vaak rond deze leeftijd gegeven. Dit is een spannende mijlpaal, want na deze prik is je baby beschermd tegen een flink aantal ernstige ziektes.
Welke ziektes worden voorkomen met de DKTP-Hib-HepB prik?
Difterie, Kinkhoest, Tetanus, Polio, Hib-ziekte, Hepatitis B
De DKTP-prik (soms DKTP-Hib-HepB genoemd) beschermt tegen zes ziektes. Hieronder leg ik kort uit wat elke ziekte betekent: Deze combinatieprik is een standaardonderdeel van het RVP en wordt al decennia met succes gegeven.
- Difterie: Een bacteriële infectie die keel- en neusklachten geeft, en in ernstige gevallen het hart kan aantasten.
- Kinkhoest: Een hoest die weken kan duren, vooral gevaarlijk voor baby's omdat ze ademhalingsproblemen kunnen krijgen.
- Tetanus: Ook wel klem genoemd. Een bacterie die spierkrampen veroorzaakt, vaak via wondjes.
- Polio: Een virus dat verlammingen kan veroorzaken.
- Hib-ziekte: Een bacterie die hersenvliesontsteking of longontsteking kan geven.
- Hepatitis B: Een virus dat de lever aantast en chronische leverziekte kan veroorzaken.
De BMR- en Meningokokken ACWY-vaccinatie
Bof, Mazelen en Rodehond
De BMR-prik beschermt tegen bof (zwelling van de speekselklieren), mazelen (hoge koorts en huiduitslag) en rodehond (een milde ziekte die gevaarlijk is voor zwangere vrouwen). Deze prik wordt standaard gegeven bij 14 maanden, soms ook eerder als er een uitbraak is.
Bescherming tegen hersenvliesontsteking
De meningokokken ACWY-vaccinatie beschermt tegen een bacterie die hersenvliesontsteking of bloedvergiftiging kan veroorzaken. Deze prik zit sinds 2022 in het RVP en wordt rond de 14 maanden gegeven. Het is een belangrijke aanvulling, vooral omdat deze ziekte snel ernstig kan worden.
De BMR-prik wordt standaard gegeven bij 14 maanden. Dit is een vaste afspraak in het RVP-schema.
Mogelijke bijwerkingen van babyvaccinaties
Milde reacties (koorts, hangerigheid)
De meeste baby's reageren mild op de prikjes. Ze kunnen wat koorts krijgen, hangerig zijn of minder eetlust hebben.
Lokale reacties op de prikplek
Dit duurt meestal maar een dag of twee. Een paracetamolletje kan helpen, maar overleg dit altijd met het consultatiebureau. Roodheid, zwelling of een bultje op de prikplek komt vaak voor.
Zeer zeldzame bijwerkingen
Dit trekt meestal binnen een paar dagen weg. Een koud wasdoekje kan verlichting geven.
Ernstige bijwerkingen zijn extreem zeldzaam. Het consultatiebureau geeft je altijd een folder met meer informatie. Mocht je je zorgen maken, bel dan gerust even op.
Zijn de vaccinaties uit het RVP verplicht?
Keuzevrijheid in Nederland
In Nederland is deelname aan het Rijksvaccinatieprogramma voor je baby vrijwillig. Je mag zelf beslissen of je je baby laat vaccineren.
Gevolgen voor de kinderopvang
Het is goed om hierover na te denken en eventueel te praten met je huisarts of het consultatiebureau.
Deelname aan het Rijksvaccinatieprogramma is in Nederland vrijwillig. Je hebt altijd de keuze.
Hoewel vaccinatie niet verplicht is, kan het wel gevolgen hebben voor de kinderopvang. Sommige opvanglocaties eisen dat kinderen zijn gevaccineerd, vooral bij uitbraken van besmettelijke ziektes. Het is slim om hier vooraf naar te informeren.
Met deze informatie hoop ik dat je je een beetje meer op je gemak voelt bij de komende prikjes. Het RVP is er om jou en je baby te beschermen, en dat geeft rust. Zorg ook goed voor je kleintje tijdens de zomermaanden en geniet van deze bijzondere tijd!