Kaas tijdens de zwangerschap: Welke soorten zijn veilig (listeria)?
Je bent zwanger, je staat in de supermarkt en je oog valt op die heerlijke camembert.
Je hand gaat er automatisch naartoe, maar dan schiet je te binnen: mag dit eigenlijk wel? Het is verwarrend, al die adviezen over kaas en zwangerschap. Je wilt geen risico nemen met je kleintje, maar je hoeft ook niet al je favoriete kazen vaarwel te zeggen. Laten we dit samen uitzoeken, zodat je precies weet wat veilig is en waar je op moet letten.
Waarom listeria zo’n onzichtbare vijand is
Als je zwanger bent, is je immuunsysteem net iets anders dan normaal. Je lichaam beschermt je baby, maar daardoor ben je zelf gevoeliger voor bacteriën.
Eén van die boosdoeners is Listeria monocytogenes, een bacterie die soms in ongepasteuriseerde of zachte kazen leeft. Je merkt niet meteen dat je het hebt, maar het kan wel gevaarlijk zijn voor je ongeboren kindje. Daarom is het goed om te weten welke kazen je beter kunt vermijden en welke je gerust kunt eten.
Deze bacterie groeit het best in vochtige, minder zure omgevingen. Zachte kazen, die vaak gemaakt zijn van rauwe melk, bieden een ideaal klimaat voor Listeria.
Pasteurisatie doodt de bacterie, dus kazen van gepasteuriseerde melk zijn meestal veilig. Toch is het niet alleen de melksoort die telt, maar ook hoe de kaas is verwerkt en bewaard. Een kaas die lang rijpt en droog is, is vaak minder risicovol. En natuurlijk speelt de temperatuur in je koelkast een rol: maximaal 7°C.
Veilige kazen: wat mag je wel eten?
Gelukkig is er genoeg waar je wél van kunt genieten. Harde kazen zoals Goudse kaas, Beemster kaas of een oude kaas van de boerderij zijn over het algemeen veilig.
Ze zijn droog en zuur genoeg, waardoor Listeria er niet goed kan groeien.
Ook halfharde kazen als Edammer en Goudammer (van gepasteuriseerde melk) zijn prima. Kaas uit de supermarkt is bijna altijd gepasteuriseerd, tenzij expliciet anders vermeld. Kijk altijd op de verpakking naar het melkteken of de vermelding ‘rauwe melk’.
Staat er ‘gepasteuriseerd’ of ‘gesteriliseerd’? Dan mag je het meestal veilig eten.
Een voorbeeld van een veilige optie is de Babybel mini, gemaakt van gepasteuriseerde melk. Ook de kaasjes van Merklé (bijvoorbeeld de Merklé jong belegen) zijn vaak veilig, mits verpakt. Koop je kaas bij een kaasboer, vraag dan altijd naar de herkomst en of de kaas van rauwe melk is gemaakt.
Overzicht van veilige kazen
- Harde kazen: Goudse kaas, Beemster, oude kaas, Parmezaanse kaas (alleen geraspt van verpakte blokken)
- Halfharde kazen: Edammer, Goudammer, Maasdammer (gepasteuriseerd)
- Verpakte zachte kazen: Hüttenkäse in gesloten verpakking, roomkaas uit een tub
- Specialiteiten: Mozzarella (buffel) van gepasteuriseerde melk, feta uit de supermarkt (vaak gepasteuriseerd)
Kazen die je beter vermijdt
Er zijn kazen die een hoger risico op Listeria bevatten. Zachte kazen van rauwe melk, zoals echte Franse camembert of brie, kunnen gevaarlijk zijn.
Ook blauwaderkazen zoals Roquefort of Gorgonzola (tenzij verhit) vallen in deze categorie. Deze kazen zijn vaak vochtig en minder zuur, wat de bacterie gunstig is. Koop je deze kaas bij een ambachtelijke winkel, vraag dan altijd of de kaas van rauwe melk is en of deze vóór consumptie verhit kan worden. Let ook op kaas op de markt of bij de boerderij.
Hier is de kans groter dat de kaas van rauwe melk is gemaakt. Kaas die niet verpakt is, kan tijdens het snijden of bewaren besmet raken.
Als je twijfelt, kies dan voor een verpakte variant uit de supermarkt. Net zoals bij vragen over rauwe vis tijdens je zwangerschap, is voorzichtigheid geboden.
Je herkent deze aan het melkteken en de vermelding ‘gepasteuriseerd’.
Risicovolle kazen op een rij
- Ongepasteuriseerde zachte kazen: echte camembert, brie, feta van rauwe melk
- Blauwaderkazen: Roquefort, Gorgonzola (tenzij verhit)
- Kazen van de markt of boerderij zonder verpakking
- ‘Homemade’ kaas van rauwe melk
Hoe zit het met verhitten en koken?
Je kunt sommige kazen wel veilig eten als je ze verhit. Wil je weten wat je nog meer moet vermijden? Check dan onze handige lijst met verboden producten. Listeria sterft bij een temperatuur van 70°C of hoger.
Verwarm zachte kazen dus goed door, bijvoorbeeld in een quiche, pasta of op een pizza. Een brie in de oven tot hij bubbelt, is dan wel veilig. Let wel op: smeltkaas uit een zakje is vaak al verhit en dus veilig.
Wil je een kaasfondue maken? Gebruik dan kazen die je verhit tot minimaal 70°C.
Een kaasfondue met Goudse kaas en Emmentaler is een veilige optie. Ook een kaassaus voor macaroni is prima als je de kaas goed smelt. Voor baby’s of dreumesen die net een kaasblokje krijgen, kun je beter kiezen voor verhitte kaas, zoals geraspte kaas over een pasta.
Prijsindicaties en merken voor zwangere vrouwen
Veiligheid hoeft niet duur te zijn. Een blok Goudse kaas van 200 gram bij de supermarkt kost ongeveer €2,50 tot €4,00.
Beemster kaas (oude kaas) ligt rond de €5,00 voor 200 gram. Babybel mini’s (verpakt, gepasteuriseerd) zijn verkrijgbaar vanaf €2,50 voor een doosje van 6 stuks.
Merklé kaas (verpakt) kost ongeveer €3,50 voor 200 gram. Voor speciale kraamcadeaus kun je denken aan een kaasplankje met veilige kazen. Een leuk cadeau voor een zwangere moeder is een setje verpakte kazen met een kaasmesje, te koop vanaf €15,00.
Bij een babyshower past een kaasfondue-set vaak goed bij het thema ‘zwangerschap en voeding’. Kies voor merken die duidelijk aangeven dat de kaas van gepasteuriseerde melk is gemaakt, zoals die van de supermarkt of bekende kaasmerken. Let tijdens je zwangerschap ook op andere voedingsadviezen, zoals waarom die biefstuk even moet wachten.
Praktische tips voor veilig kaas eten tijdens je zwangerschap
Lees altijd het etiket. Zoek naar ‘gepasteuriseerd’ of ‘gesteriliseerd’ en vermijd ‘rauwe melk’ tenzij de kaas verhit wordt.
Koel je kaas goed af, maximaal 7°C, en bewaar verpakte kaas luchtdicht. Snijd kaas met een schoon mes en schoon plankje, en was je handen voor en na het aanraken van kaas. Als je twijfelt over een kaas bij de kaasboer, vraag dan altijd naar de herkomst.
Een handige tip voor onderweg: neem verpakte kaasblokjes mee, zoals Babybel of een plak Goudse kaas in folie.
Zo weet je zeker dat je veilig eet. En vergeet niet: als je een kaasfondue of -saus maakt, verwarm dan goed door. Zo geniet je zonder zorgen van je favoriete kaas tijdens je zwangerschap.