De geboorte van de placenta: De laatste fase van de bevalling
Je bent net moeder geworden. Je baby ligt op je borst, warm en zwaar.
Je voelt je euforisch, uitgeput en een beetje verward. Je bent er bijna, maar niet helemaal.
Want na de geboorte van je kindje wacht er nog één ding: de placenta. Veel vrouwen vergeten deze fase bijna, want de aandacht gaat volledig naar de newborn. Toch is dit nageboortetijdperk cruciaal voor je herstel. We nemen je mee door de allerlaatste fase van je bevalling, zonder poespas, met een warme tas thee en duidelijke uitleg.
Wat is het nageboortetijdperk?
De functie van de placenta
De placenta is een tijdelijk orgaan dat tijdens je zwangerschap is gegroeid.
Het is de levenslijn van je baby. Zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen wisselen hier via de navelstreng.
Zolang de baby in je buik zat, deed deze placenta al het zware werk. Na de geboorte is deze taak voltooid. Het nageboortetijdperk begint direct na de geboorte van je kindje en eindigt wanneer de placenta volledig je lichaam verlaat. Het is de biologische afronding van je zwangerschap.
Loslaten van de baarmoederwand
Na de geboorte van de baby trekt je baarmoeder zich al snel samen.
Dit proces zorgt ervoor dat de placenta loslaat van de wand. Je voelt dit soms als lichte naweeën of een drukkend gevoel onderin je buik. De placenta beweegt nu richting de uitgang van de baarmoeder.
Dit is een volledig natuurlijk proces. Je hoeft hier niets voor te doen, behalve rustig blijven ademhalen en je baby knuffelen. De placenta is ongeveer 15 tot 20 centimeter breed en weegt ruim 500 gram.
Hoe lang duurt de geboorte van de placenta?
Normale duur
De placenta wordt meestal geboren binnen 15 tot 30 minuten na de geboorte van de baby. Dit tempo verschilt per vrouw.
De een voelt al snel persdrang, de ander moet even wachten tot de weeën opnieuw opbouwen. De verloskundige houdt dit nauwlettend in de gaten. Ze checkt de hoeveelheid bloedverlies en de positie van de baarmoeder.
De placenta wordt meestal binnen 15 tot 30 minuten na de baby geboren (De Verloskundige)
Naweeën
Het is een fase van relatieve rust, maar wel één die aandacht vraagt.
De geboorte van de placenta gaat vaak gepaard met naweeën. Dit voelt aan als lichte tot matige krampen, vergelijkbaar met een stevige menstruatiepijn. Deze samentrekkingen helpen de placenta los te laten en de baarmoeder te laten krimpen.
Dit is essentieel om het bloedverlies te beperken. Sommige vrouwen vinden deze naweeën vervelender dan de weeën van de ontsluitingsfase, vooral als ze moe zijn. Een warme kruik op je buik kan hierbij enorm helpen.
Actief of afwachtend leiden van de nageboorte
Oxytocine injectie
Er bestaat een verschil in aanpak bij de placenta-geboorte. Kies je voor actief leiden?
Dan krijg je standaard een oxytocine-injectie in je been vlak na de geboorte van de baby. Oxytocine is een hormoon dat de samentrekkingen van de baarmoeder stimuleert. Dit zorgt ervoor dat de placenta sneller loslaat en de baarmoeder sneller krimpt.
Een oxytocine-injectie verkleint de kans op ruim bloedverlies (KNOV)
Natuurlijk verloop
De injectie verkleint de kans op overmatig bloedverlies significant. Veel ziekenhuizen en verloskundigenpraktijken werken met dit protocol als standaard zorg.
Je kunt er ook voor kiezen om de placenta op een natuurlijke manier te laten geboren worden. Dit heet afwachtend beleid. Er wordt geen medicatie gegeven en je wacht op de lichaamseigen signalen. Je mag bewegen, drinken en je baby aanleggen.
Sommige vrouwen vinden dit fijner, vooral als ze een natuurlijke bevalling nastreven. Het nadeel is dat het langer kan duren en dat de kans op iets meer bloedverlies iets aanwezig is. Samen met je verloskundige bespreek je wat bij jou past.
Mogelijke complicaties bij de placenta
Placenta komt niet los
Gelukkig verloopt het merendeel van de placenta-geboortes soepel, maar soms blijft de placenta vastzitten aan de baarmoederwand.
Dit heet een placenta retenta. Het kan gebeuren als er littekenweefsel aanwezig is, bijvoorbeeld na een keizersnede of curettage. De verloskundige kan dan zachtjes aan de navelstreng trekken om het loslaten te stimuleren. Blijft hij vastzitten?
Fluxus (veel bloedverlies)
Dan is medisch ingrijpen nodig. Een ander risico is fluxus, oftewel overmatig bloedverlies tijdens de drie fasen van de bevalling.
Dit ontstaat als de baarmoeder niet goed samentrekt of als er stukjes placenta achterblijven.
Manuele verwijdering
Bloedverlies is normaal, maar als het te veel wordt of niet stopt, moet er direct actie worden ondernomen. Je verloskundige controleert constant de hoeveelheid bloed en de grootte van de baarmoeder. Een warme kruik en een oxytocine-injectie helpen vaak al. Als de placenta niet vanzelf loskomt en medicijnen niet helpen, is soms een manuele verwijdering nodig.
Dit gebeurt in het ziekenhuis onder verdoving. Een arts verwijdert de placenta met de hand.
Dit is een ingreep die veilig is, maar wel intensief. Volgens de NVOG (Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie) moet bij ongeveer 2 tot 3% van de bevallingen de placenta operatief verwijderd worden. Dit percentage varieert per ziekenhuis en situatie.
Bij ongeveer 2 tot 3% van de bevallingen moet de placenta operatief verwijderd worden (NVOG)
Wat gebeurt er met de placenta na de geboorte?
Controle door de verloskundige
Als de placenta eindelijk geboren is, controleert de verloskundige deze direct. Hij of zij bekijkt of het orgaan compleet is.
Er wordt gekeken naar de grootte, de structuur en of er eventuele scheuren of gaten in zitten. Dit is belangrijk om te weten of er geen stukjes achter zijn gebleven in de baarmoeder. De placenta wordt vaak nog even bewaard tot de navelstreng is uitgeklopt en de moeder stabiel is; sommige ouders kiezen er daarna voor om de placenta te bewaren of te begraven.
Lotusbevalling
Er bestaat een bijzondere variant: de lotusbevalling. Hierbij blijft de navelstreng intact en wordt de placenta niet direct na de geboorte afgeknipt, wat vaak gepaard gaat met rust en huid-op-huidcontact.
De placenta blijft verbonden met de baby totdat deze vanzelf loslaat, meestal na 3 tot 10 dagen. Sommige ouders kiezen hiervoor vanwege de symbolische waarde of om de overgang rustiger te laten verlopen. Dit vraagt wel om extra hygiëne en ruimte, omdat de placenta moet worden bewaard (vaak in een schaal met zout).
Placenta inkapselen
Een andere optie die steeds populairder wordt, is het inkapselen van de placenta. Hierbij wordt de placenta verwerkt tot pillen, vergelijkbaar met de bekende placenta capsules.
Sommige moeders geloven dat dit helpt tegen postpartum depressie of vermoeidheid. De placenta wordt gedroogd, gemalen en in capsules gedaan.
Praktische tips voor de laatste fase
- Zorg voor een warme omgeving; kou remt de samentrekkingen van de baarmoeder.
- Leg je baby direct op je borst; dit stimuleert de aanmaak van oxytocine.
- Drink voldoende water; uitdroging beïnvloedt je herstel.
- Bespreek je wensen rondom de placenta vooraf met je verloskundige.
- Neem rust; je lichaam is net een marathon gefinisht.
Je kunt dit laten doen via gespecialiseerde diensten, vaak rond de €150 tot €200. Er is wetenschappelijk bewijs dat de effecten beperkt zijn, maar veel moeders ervaren het als ondersteuning. De geboorte van de placenta is de laatste, maar essentiële stap van je bevalling. Het is een moment van afscheid nemen van de zwangerschap en een nieuwe fase ingaan.
Of je nu kiest voor actief leiden of een natuurlijk verloop, zorg dat je goed bent voorbereid en je gesteund voelt. Je hebt net iets wonderlijks gedaan, en dit is de laatste horde.