De drie fasen van de bevalling: Ontsluiting, persen en nageboorte
Je staat op het punt om de wereld van je baby te verwelkomen, en dat is een intense mix van spanning, sensatie en emotie. Een bevalling verloopt in drie duidelijke fasen, en als je weet wat je te wachten staat, voelt alles een stuk minder onbekend.
We duiken dieper in de ontsluitingsfase, de uitdrijvingsfase en de nageboortefase, zodat je precies weet wat er gebeurt, hoe je je lijf kunt steunen en hoe je deze bijzondere dag tot een goed einde brengt.
Terwijl je wacht op de geboorte, is het fijn om je huis alvast comfortabel in te richten. Denk aan zachte hydrofiele luiers van bijvoorbeeld Jollein of Lodger voor je pasgeboren baby. Een goed gevulde luiertas of een mooi kraamcadeau zoals een knuffel van Done by Deer maakt deze fase extra speciaal.
Fase 1: De ontsluitingsfase
Dit is de langste fase van de bevalling. Je baarmoedermond moet open gaan om ruimte te maken voor de baby. De ontsluitingsfase verloopt in drie delen: de latente fase, de actieve fase en de overgangsfase.
Latente fase
De latente fase begint met de eerste weeën. Ze voelen vaak onregelmatig en soms wat krampachtig.
Je kunt ze nog goed opvangen door te bewegen of een warme douche te nemen. Veel vrouwen blijven nog lekker thuis tot de weeën regelmatiger worden.
Actieve fase
Praktisch voordeel: je kunt in deze fase nog rustig je kraamkoffie drinken en je luiertas afmaken. Zorg dat je genoeg eten en drinken bij de hand hebt, want je energie is nodig. Zodra de weeën vaker komen en intenser aanvoelen, start de actieve fase.
De ontsluiting gaat nu sneller, vaak van 3 tot 7 centimeter. Je merkt dat je meer focus nodig hebt; het is fijn om een vertrouwde persoon naast je te hebben die je helpt met ademhaling en ondersteuning.
Overgangsfase
Veel vrouwen kiezen hier voor pijnbestrijding, zoals een ruggenprik of gas en lucht (Entonox). Dit kan een wereld van verschil maken, vooral als de weeën heftig zijn. Blijf bewegen waar het kan, bijvoorbeeld op een geboortebal of staand tegen een muur. Dit is het laatste stukje van de ontsluiting, meestal tot 10 centimeter.
De weeën zijn nu kort op elkaar en vaak heftig. Je kunt last krijgen van druk op je benen of rug.
Soms voelt het alsof je moet persen, maar het is belangrijk om dat nog even tegen te houden als de verloskundige dat vraagt.
Deze fase duurt meestal korter, maar voelt intens. Een warm kruik op je onderrug of een massage kan helpen. Blijf drinken en rust tussendoor, ook al is het maar even.
Fase 2: De uitdrijvingsfase (persen)
Als de ontsluiting volledig is, begint de uitdrijvingsfase. Dit is het moment waarop je baby daadwerkelijk geboren wordt.
Persweeën
Je mag nu actief meepersen met de weeën. Een perswee voelt anders dan een ontsluitingswee; het is een sterke drang om te persen, alsof je zwaar moet tillen.
Je verloskundige of gynaecoloog begeleidt je bij het juiste moment van persen. Meestal pers je mee zolang de wee duurt en rust je uit tussen de weeën door. Handige tip: probeer te persen met een bolle buik, niet alleen met je gezichtsspieren. Sommige vrouwen vinden het fijn om te persen in hurkende houding of op handen en knieën, anderen liggen het liefst op hun zij.
Geboorte van de baby
Na het verschil tussen ontsluitingsweeën en persweeën te hebben ervaren, komt na enkele persweeën het hoofdje tevoorschijn. De verloskundige zal je vragen om zachtjes te puffen zodat het perineum (het weefsel tussen vagina en anus) kan rekken.
Dit verkleint de kans op een knip. Als het hoofdje geboren is, volgen vaak de schouders en het lijfje snel. Direct na de geboorte leggen ze je baby op je borst.
Dit eerste huid-op-huidcontact is magisch. Het helpt de baby wennen aan de temperatuur en stimuleert de hechting. Je kunt je baby meteen bewonderen en knuffelen.
Fase 3: De nageboortefase
Nadat je baby er is, begint de laatste fase: de geboorte van de placenta. Dit is meestal binnen een half uur na de geboorte. Je krijgt vaak nog een lichte wee, waarna de placenta loslaat.
Placenta geboren
De verloskundige kan zachtjes op je buik drukken om het proces te helpen.
Soms wordt er ook een injectie oxytocine gegeven om samentrekkingen van de baarmoeder te stimuleren. Mocht het persen niet vlotten, dan kan een vacuümpomp bij de bevalling nodig zijn. De placenta wordt gecontroleerd om te kijken of deze compleet is.
Hechten
Als er stukjes achterblijven, kan dat leiden tot nabloeding, dus de controle is belangrijk. Als je een scheurtje hebt of een knip, moet dit gehecht worden. Dit gebeurt meestal onder plaatselijke verdoving.
De hechtingen lossen vanzelf op of worden na een week of twee verwijderd.
Het is even ongemakkelijk, maar het herstel gaat vaak snel. Na de hechtingen mag je ontspannen. Sommige vrouwen kiezen voor een warm bad of een douche. Zorg dat je comfortabel zit en je baby dicht bij je houdt.
Hoe lang duurt een gemiddelde bevalling?
De duur van een bevalling verschilt per persoon en per situatie. Een gemiddelde bevalling duurt bij een eerste kind langer dan bij volgende kinderen.
Eerste kind
Bij een eerste kind duurt de totale bevalling vaak tussen de 12 en 24 uur. De ontsluitingsfase is hierbij het langst.
Soms duurt het korter, maar reken op een dagdeel tot een hele dag. Neem rustig de tijd. Zorg voor voldoende eten en drinken en wissel beweging af met rustmomenten. Vanaf het tweede kind verloopt de bevalling meestal sneller, vaak tussen de 6 en 12 uur.
Volgende kinderen
De ontsluiting gaat sneller en de persfase is vaak korter. Ook hier geldt: luister naar je lichaam.
Soms gaat het ineens heel snel, dus zorg dat je op tijd naar het ziekenhuis of de verloskundige belt.
Pijnbestrijding tijdens de fasen
Pijnbestrijding is een persoonlijke keuze. Er zijn natuurlijke methoden en medische opties, en soms een combinatie van beide.
Natuurlijke methoden
Ademhalingstechnieken, massage, warm water en beweging helpen veel vrouwen. Een geboortebal of een TENS-apparaat (elektrische prikkeling) kan ook verlichting geven. Sommige vrouwen vinden rustige muziek of geurkaarsen fijn. Probeer van tevoren uit wat voor jou werkt.
Een cursus hypnobirthing of zwangerschapsyoga kan je handvatten geven om weeën op te vangen. De ruggenprik is een bekende vorm van pijnbestrijding.
Medische pijnbestrijding
De anesthesioloog brengt een dunne naald in je rug, waardoor je een dof gevoel krijgt vanaf je taille naar beneden.
Dit werkt vaak snel en effectief. Andere opties zijn gas en lucht (Entonox), pethidine of remifentanil. Bespreek de voor- en nadelen met je verloskundige of gynaecoloog. Het is jouw lichaam en jouw keuze.