De fontanel van de baby: Wat is het en wanneer groeit het dicht?
Je bent net bevallen en je kleine wonder ligt op je borst.
Tussen al die zachte haartjes zie je een plekje dat soms een beetje beweegt. Je vingers jeuken om te voelen, maar je bent ook een beetje voorzichtig. Dat is de fontanel.
Het klinkt ingewikkeld, maar het is eigenlijk heel normaal. Laten we er even rustig over praten, alsof we samen een kopje thee drinken en je baby bewonderen.
Want wat ís dat plekje nu eigenlijk precies? En wanneer is het dichtgegroeid?
Wat is een fontanel en welke functie heeft het?
Een fontanel is eigenlijk een zacht plekje op het hoofdje van je baby.
Het is geen gat, maar een plek waar de schedelbeenderen nog niet helemaal aan elkaar vastzitten. Je kunt het zien als een klein stukje flexibiliteit in een verder stevig schedeltje.
Wat is een fontanel, functie fontanel, schedel baby
Dit is heel normaal bij pasgeboren baby’s. De functie is eigenlijk dubbel. Ten eerste is er ruimte voor hersengroei. Baby’s hersenen groeien de eerste maanden ontzettend snel.
Door die zachte plek kan het hoofdje een beetje meebuigen en ruimte maken voor al die nieuwe verbindingen.
Ten tweede is het een hulp bij de bevalling. Tijdens de geboorte kan het schedeltje iets verschuiven, waardoor het makkelijker door het geboortekanaal past. Dat is best handig, toch?
Je hoeft je geen zorgen te maken als je het voelt. Het is niet eng of pijnlijk voor je baby.
Integendeel, het hoort erbij. Je mag het gerust zachtjes aanraken, maar wel voorzichtig.
De grote en de kleine fontanel
Er zijn eigenlijk twee fontanellen bij een pasgeboren baby. De meeste ouders kennen alleen de grote, maar de kleine is ook belangrijk.
Ze zitten op verschillende plekken en groeien op verschillende momenten dicht. Laten we even kijken waar ze zitten. De grote fontanel zit bovenop het hoofdje, ongeveer middenin.
Locatie van de grote fontanel
Je voelt het als een ruitvormig of diamantvormig zacht plekje. Het is het grootste en meest bekende fontanel.
Je kunt het makkelijk vinden door even zachtjes met je vingertoppen over het hoofdje te gaan. Voel je een plekje dat iets zachter is dan de rest? Dan is dat hem waarschijnlijk.
Locatie van de kleine fontanel
De kleine fontanel zit aan de achterkant van het hoofdje, waar de schedel overgaat in de nek. Het is een kleiner, driehoekig plekje.
Veel ouders weten niet dat dit er is, maar het is er wel.
Je voelt het minder snel, omdat het kleiner is en sneller dichtgroeit. Toch is het goed om te weten dat het bestaat, zodat je niet schrikt als je er per ongeluk aan komt.
Wanneer groeit de fontanel dicht?
Dit is een vraag die veel ouders bezighoudt. Wanneer is het zachte plekje weg?
Sluiting kleine fontanel
Het antwoord hangt af van welk fontanel je bedoelt. De ene groeit sneller dicht dan de andere. Het is heel normaal dat dit proces bij elke baby iets anders verloopt.
De kleine fontanel sluit meestal rond 2 tot 3 maanden. Dat gaat vaak heel snel en ongemerkt.
Sluiting grote fontanel
Tegen de tijd dat je baby drie maanden oud is, is dit plekje meestal al stevig.
De grote fontanel duurt langer. Hij groeit meestal dicht tussen de 12 en 24 maanden. Dat betekent dat je baby het eerste jaar nog een zacht plekje heeft. Geen zorgen, dit is heel normaal.
Volgens Thuisarts is dit de gemiddelde leeftijd waarop de grote fontanel sluit. Je hoeft niet elke dag te controleren of hij al dicht is.
De verloskundige of huisarts checkt dit tijdens de reguliere afspraken. Zij weten precies wat normaal is voor de leeftijd van je baby.
Waar moet je op letten bij de fontanel?
Hoewel de fontanel normaal is, is het goed om een paar dingen in de gaten te houden. Het is een kwetsbaar plekje, maar niet zo fragiel als sommige ouders denken.
Kloppende fontanel
Je hoeft je baby niet met handschoenen aan aan te raken. Wel is het slim om een paar dingen te weten.
Soms zie je de fontanel lichtjes kloppen. Dat komt omdat de bloedvaten er vlak onder liggen. Het is meestal onschuldig en hoort erbij.
Voorzichtigheid bij wassen en aaien
Als je het ziet, hoef je niet meteen te panieken. Het is net als je eigen pols die klopt – het is gewoon je hartslag. Bij het wassen van het hoofdje kun je gewoon doorgaan. Gebruik een zachte washand en druk niet te hard.
Ook bij het aaien van de haartjes of het verzorgen van schilfertjes op het hoofdje hoef je niet bang te zijn.
Je mag best even over de fontanel strelen. Het is niet zo dat je er direct doorheen drukt.
Wel is het verstandig om niet te krabben of hard te wrijven op dat plekje. Je kunt ook kiezen voor babyverzorgingsproducten die speciaal zijn ontwikkeld voor de gevoelige babyhuid. Merken als Naïf of Weleda hebben zachte shampoos die je veilig kunt gebruiken.
Bolle of ingevallen fontanel: wanneer de arts bellen?
De vorm van de fontanel kan soms veranderen. Soms is hij bol, soms ingevallen.
Ingevallen fontanel en uitdroging
Meestal is dat heel normaal, maar soms kan het een teken zijn van iets anders. Het is goed om te weten bij koorts bij baby's wanneer je de huisarts moet bellen. Een ingevallen fontanel kan wijzen op uitdroging.
Als je baby niet genoeg vocht binnenkrijgt, kan het zachte plekje wat dieper liggen dan normaal.
Bolle fontanel en druk
Let ook op andere tekenen van uitdroging, zoals minder plasluiers, een droge mond of een slap gevoel. Als je dit ziet, is het verstandig om de huisarts te bellen. Een bolle fontanel kan wijzen op verhoogde druk in het hoofdje.
Dit kan verschillende oorzaken hebben, zoals koorts of een infectie. Als je baby ook suf is, veel huilt of last heeft van vervelende darmkrampjes, is het goed om contact op te nemen met de huisarts.
Een bolle fontanel alleen zegt niet meteen iets, maar in combinatie met andere klachten is het verstandig om het te laten checken.
Onthoud: je hoeft niet meteen in de stress te schieten. De meeste fontanellen zijn gewoon normaal. Maar als je je ongerust maakt, bel dan gerust de huisarts. Het is beter om het even te laten checken.
Praktische tips voor ouders
Hier zijn een paar concrete tips om goed voor de fontanel van je baby te zorgen. Deze zijn makkelijk toe te passen en helpen je om je gerust te voelen.
- Voel af en toe: Je mag de fontanel best even voelen. Doe het zachtjes en zonder druk. Zo raak je vertrouwd met het plekje.
- Gebruik zachte producten: Kies voor babyshampoo zonder parfum of irriterende stoffen. Merken als Burt’s Bees of Attitude zijn fijn voor de gevoelige huid.
- Let op veranderingen: Als de fontanel plotseling heel bol of heel diep is, en je baby voelt niet goed, bel dan de huisarts.
- Volg de afspraken: De verloskundige en huisarts controleren de fontanel tijdens de controles. Vertrouw op hun expertise.
Je hoeft niet elke dag bang te zijn voor de fontanel. Het is een normaal onderdeel van je baby’s ontwikkeling.
De fontanel is een prachtig stukje natuur. Het laat zien hoe je baby zich aanpast aan de wereld. Het is zacht, flexibel en vol groei.
Geniet vooral van je kleine en weet dat het goed komt. De fontanel groeit vanzelf dicht, en jij ondersteunt daarbij door gewoon een lieve ouder te zijn. Als je nog vragen hebt, stel ze gerust aan je verloskundige of huisarts.
Zij helpen je graag verder. En onthoud: je doet het goed. Je bent een ouder die goed voor zijn of haar kind zorgt, en dat is het mooiste wat er is.