Week 41: Protocollen rondom overtijd zijn en inleiden van de bevalling
Wanneer ben je officieel overtijd?
Het wachten is begonnen. Je uitgerekende datum is gepasseerd en de baby meldt zich nog steeds niet.
Je bent nu officieel overtijd. Maar wat betekent dat eigenlijk? Veel mensen gebruiken de termen 'overtijd' en 'over datum' door elkaar, maar er zit een klein verschil in.
Serotiniteit, Verschil tussen overtijd en over datum
Ben je een paar dagen over je uitgerekende datum? Dan ben je 'over datum'.
Dat is heel normaal. Je bent pas écht overtijd als je 41 weken en 0 dagen zwanger bent. Vanaf dat moment spreken we van een serotiene zwangerschap. Je lichaam en de baby doen het nog prima, maar het is wel het moment dat de verloskundige extra gaat letten op jullie welzijn.
Je bent dan dus geen 'beweging' meer in de weg, je bent officieel medisch in de gaten gehouden. De officiële grens ligt op 42 weken.
Vanaf dat moment is het geen serotiene zwangerschap meer, maar spreken artsen van 'over tijd'. De kans op complicaties, zoals een navelstrengprobleem of een te groot kind, neemt dan toe. Daarom houden ze in het ziekenhuis alles nauwlettend in de gaten.
Let op: De telling begint op de eerste dag van je laatste menstruatie. Je bent dus al 'zwanger' voordat je écht zwanger bent. Daarom klinkt 41 weken langer dan het misschien voelt!
Extra medische controles in het ziekenhuis
Vanaf 41 weken verandert er iets in de begeleiding. Waar je eerst bij de verloskundige in de praktijk kwam, mag je nu vaker naar het ziekenhuis voor extra controle.
Dit is niet om je bang te maken, maar om zeker te weten dat het goed gaat met de baby nu hij of zij langer in de baarmoeder blijft. Een van de eerste dingen die je vaak krijgt, is een CTG (Cardio-Toco-Graphie).
CTG (hartfilmpje), Echo voor vruchtwater, Placenta functie
Dit is een hartfilmpje voor de baby. Ze plakken twee sensoren op je buik: een voor de hartslag van de baby en een voor de weeëactiviteit. Je ligt hier rustig een halfuurtje mee op een bed. Het is een geruststellend geluid om je eigen baby zo te horen.
Daarnaast wordt er vaak een echo gemaakt. Ze kijken dan specifiek naar de hoeveelheid vruchtwater.
Een baby die overtijd is, produceert soms minder vruchtwater. Dat is niet direct gevaarlijk, maar het geeft wel aan dat de placenta wat minder actief wordt. Ook controleren ze de placenta functie door te kijken naar de bloedstroom in de navelstreng en je baarmoederaders.
Dit doen ze met een Doppler op de echo. Zo weten ze zeker dat de 'leverancier' van voeding en zuurstof nog top draait.
Het inleiden van de bevalling
Als je 41 weken en een paar dagen bent, of als ze bij de controle iets zien wat ze niet vertrouwen, komt het onderwerp 'inleiden' op tafel. Wat te doen als je 41 weken zwanger bent? Inleiden betekent dat ze de bevalling kunstmatig opwekken omdat het veiliger is voor de baby om nu geboren te worden dan nog langer te wachten.
Wanneer wordt er ingeleid?, Hoe werkt een inleiding?, Ballonkatheter en hormonen
Wanneer kiezen ze ervoor om in te leiden? Meestal bij een serotiniteit vanaf 42 weken. Maar ook eerder als er een medische reden is, zoals een hoge bloeddruk, minder vruchtwater of twijfels over de groei van de baby.
De gynaecoloog bespreekt dit altijd met je. Hoe werkt het?
- De ballonkatheter: Dit is vaak de eerste stap. Een zachte ballon wordt via de vagina tegen de baarmoedermond geplaatst. De ballon wordt opgeblazen en oefent druk uit, wat de baarmoedermond helpt te openen en weeën kan opwekken. Je mag hiermee vaak weer naar huis om te wachten tot de ballon eruit valt.
- Prostaglandine (hormonen): Dit zijn hormonen die de baarmoedermond 'rijp' maken. Dit kan via een gel of tabletten die in de vagina worden geplaatst.
- Infuus met weeënopwekkers (Oxytocine): Als de bevalling op gang is gebracht maar niet doorzet, of als het meteen moet, krijg je een infuus. Dit reguleert de weeënkracht en frequentie. Je zit dan wel vast aan de monitor en het infuus.
Er zijn een paar methoden: Inleiden duurt vaak langer dan een spontane bevalling. Soms ben je een hele dag of nacht bezig voordat de baby er is. Het is slim om alvast een lijstje met weeënopwekkers klaar te hebben, zoals massage-olie of een TENS-apparaat.
Keuzes en overleg met de gynaecoloog
Het voelt soms alsof je weinig te kiezen hebt, maar vaak is er meer ruimte voor overleg dan je denkt. Het is belangrijk om je stem te laten horen en je gevoel te uiten. Dit heet 'shared decision making' ofwel samen beslissen.
Afwachten of inleiden?, Shared decision making
Stel je voor: je bent 41 weken en 3 dagen. De controles zijn goed, maar je bent moe en onzeker.
De gynaecoloog zegt: "We kunnen nu inleiden of nog twee dagen afwachten." Wat nu? Deel je gevoel.
Vind je de spanning te groot? Dan is inleiden een prima keuze. Vind je het fijn om je lichaam de tijd te geven?
En zijn de uitslagen goed? Dan mag je vaak best nog even wachten.
Er is meestal geen medische urgentie op dag 1 van de 41 weken. Een medische indicatie is vaak pas nodig bij 42 weken of eerder bij problemen. Vraag altijd: "Wat is het risico als ik wacht?" en "Wat zijn de voor- en nadelen van inleiden voor mij persoonlijk?" Zo kom je samen tot een beslissing die bij jou past.
Hoe ga je om met de spanning?
De laatste loodjes wegen het zwaarst. Dat geldt dubbel voor een overtijd zwangerschap, zeker als je je voorbereidt op week 42 en de laatste controles.
De onzekerheid, de vermoeidheid en de hormonen tollen door elkaar. Het is mentaal zwaar om steeds te denken: 'Komt het vandaag?' De mentale druk is enorm.
Mentale druk, Steun van je partner
Je lichaam voelt zwaar, je slaapt slecht en je bent je continu bewust van de baby die nog in je buik zit. Lees hier meer over de uitgerekende datum in week 40 en probeer ondertussen wat afleiding te zoeken.
Plan leuke dingen, hoe moeilijk dat ook is. Ga uit eten (want dat kan straks even niet meer!), kijk een goede serie of ga zwemmen.
Zorg voor jezelf alsof je al aan het bevallen bent: rust veel, eet goed en drink genoeg. Zoek steun van je partner. Leg uit hoe je je voelt. Misschien vindt hij of zij het ook spannend, maar uit het anders.
Ga samen wandelen, maak een geboortelijst af of ga samen op zoek naar leuke kraamcadeaus. Dit helpt de binding te versterken en haalt de focus even van het 'wachten'. Het is een fase die voorbijgaat, ook al voelt het op dit moment eindeloos.