Tepelkloven voorkomen en genezen: De beste zalven en tips van de lactatiekundige
Je bent net moeder geworden, je kindje ligt op je borst en je voelt die eerste pijnscheut bij het aanleggen.
Tepelkloven zijn een van de meest voorkomende uitdagingen in de kraamweek, maar ze zijn gelukkig goed op te lossen. In dit artikel lees je precies hoe je ze voorkomt, welke zalf het beste werkt en wat een lactatiekundige voor je kan betekenen. Geen ingewikkelde theorie, maar praktische tips die je meteen kunt toepassen.
Wat zijn tepelkloven en hoe herken je ze?
Symptomen
Een tepelkloof is een kleine scheur of wondje in je tepel. Het voelt alsof er een mesje door je tepel gaat zodra je kindje aanlegt. Je ziet vaak een klein wit streepje of een rode spleet in het tepelhof.
Sommige moeders voelen een scherpe pijn tijdens de voeding, anderen hebben continue een zeurende pijn.
Het kan ook jeuken of branden. Als je melk ziet, kan die rood of roze zijn door een beetje bloed.
Oorzaken van beschadigde tepels
De meeste tepelkloven ontstaan door een verkeerde aanleg. Je baby zuigt dan niet voldoende tepelhof mee, maar trekt alleen aan de tepel. Dat geeft wrijving en beschadiging.
Een te strakke bh, borstkolven die niet goed passen of te ruw wassen kunnen ook bijdragen.
Sommige baby’s hebben een tongriemje dat te kort is, waardoor ze minder goed kunnen zuigen. Tepelkloven komen vaker voor in de eerste weken, maar kunnen ook later ontstaan bij een groeispurt of doorkomende tandjes.
De rol van correct aanleggen bij preventie
Happen en zuigen
De basis van pijnvrij voeden is een goede aanleg. Je baby moet een grote hap tepelhof nemen, niet alleen de tepel.
Zorg dat je kindje met een open mond tegen je borst aanligt, met de onderlip naar buiten. Je kindje moet diep happen, niet alleen met de lippen over je tepel glijden. Voel je pijn? Haal je baby dan voorzichtig los met je pink in de hoek van zijn mond en probeer het opnieuw.
Controle van de lipjes
Na het aanleggen controleer je de lipjes. Ze moeten naar buiten gedraaid zijn, niet ingetrokken.
Je baby’s kin rust stevig tegen je borst, zijn neusje raakt je borst zachtjes. Je hoort geluid van slikken, niet van zuigen. Als je baby te snel zuigt of te klein is, kan een lactatiekundige je helpen met een speciale aanlegtechniek. Een correct aanleggen baby voorkomt niet alleen tepelkloven, maar zorgt ook voor een betere melkstroom.
De beste zalven en crèmes tegen tepelkloven
Bij tepelkloven wil je een zalf die geneest, verzacht en veilig is voor je baby. Je hoeft de zalf niet af te wassen voor de voeding.
Kies voor producten zonder parfum of alcohol. Hieronder bespreek ik drie populaire opties met hun voor- en nadelen.
Lanoline zalf
Lanoline is een dierlijk vet van schapenwol. Het is het meest gebruikte ingrediënt in tepelzalf (La Leche League). De bekendste merken zijn Lansinoh HPA Lanolin en Medela Tender Care Lanolin.
Een tube van 10 gram kost ongeveer €12-€15. Het voelt vettig aan, geneest snel en blijft lang zitten.
Plantaardige alternatieven
Nadeel: sommige moeders vinden het plakkerig. Veganisten kiezen liever een plantaardig alternatief. Merken als Weleda en Earth Mama bieden tepelzalven op basis van sheaboter, olijfolie en bijenwas. Een tube van 25 gram kost €10-€14.
Ze zijn lichter van textuur en ruiken vaak aangenaam. Ze zijn even effectief bij lichte kloven, maar bij diepe wonden werkt lanoline soms beter vanwege de vettigere textuur.
Vergelijking en aanbeveling
Voor diepe tepelkloven raad ik lanoline aan, zoals Lansinoh. Het is dikker en blijft langer zitten. Voor dagelijks onderhoud of lichte irritatie zijn plantaardige zalven fijner.
Koop altijd een kleine tube, want je hebt maar weinig nodig. Bij de drogist, kruidvat of online via bekende babywinkels zoals Babypark of Prénatal. Vraag ook naar kraamcadeaus met tepelzalf in een kraampakket.
Natuurlijke remedies en huis-tuin-en-keuken tips
Moedermelk uitsmeren
Moedermelk is gratis en super effectief. Na elke voeding druppel je een beetje melk op je tepel en laat het aan de lucht drogen. Melk bevat antistoffen die genezing bevorderen.
Dit is een klassieke tip die al generaties lang werkt. Zilverkapjes zijn dunne zilveren schaaltjes die je over je tepel plaatst.
Zilverkapjes gebruiken
Ze hebben een antibacteriële werking en houden wonden droog. Ze kosten ongeveer €20-€30 per paar en zijn verkrijgbaar via lactatiekundigen of speciaalzaken.
Ze zijn herbruikbaar en kunnen helpen bij aanhoudende kloven. Zilverkapjes zijn een echte aanrader als je last hebt van spruw of schimmelinfecties. Hydrogel pads zijn verkoelende gelkussentjes die je op je tepel plakt.
Hydrogel pads
Ze verlichten pijn direct en bevorderen genezing. Merken zoals Medela of Ameda kosten ongeveer €15-€20 voor een set.
Je kunt ze in de koelkast leggen voor extra verkoeling. Nadeel: ze zijn eenmalig te gebruiken en kunnen soms plakkerig zijn. Ideaal voor als je borstvoeding gaat opstarten na de geboorte.
Wanneer schakel je een lactatiekundige in?
Aanhoudende pijn
Als tepelkloven na een week niet verbeteren, schakel dan een lactatiekundige in.
Spruw uitsluiten
Zij kan je borstvoedingsschema analyseren, de aanleg controleren en eventuele tongriemproblemen herkennen. Een lactatiekundige inschakelen is vaak vergoed door je zorgverzekering, afhankelijk van je polis.
Soms zitten tepelkloven niet alleen door verkeerd aanleggen, maar door spruw bij de baby. Je voelt dan een branderig gevoel, je tepels zijn rood en je baby heeft witte plekken in de mond. Een lactatiekundige kan dit uitsluiten en doorverwijzen naar een arts voor medicijnen. Hulp bij tepelkloven begint met de juiste diagnose.
Fabeltjes over tepelverzorging ontkracht
Tepels harden
Veel moeders denken dat je tepels moet ‘harden’ door ze te wrijven of te masseren.
Dit is een fabel. Je tepels zijn geen schoenzolen. Ze zijn zacht en gevoelig, en dat is goed. Het beste is om ze met rust te laten en te smeren met zalf.
Wassen met zeep
Wrijven maakt het alleen maar erger. Een andere mythe is dat je je tepels dagelijks moet wassen met zeep.
Dit droogt je huid uit en verwijdert natuurlijke oliën. Spoel je tepels af met lauw water en dep ze zachtjes droog.
Geen zeep, geen alcohol, geen parfum. Een simpele, zachte verzorging is het beste. Mocht het voeden pijnlijk blijven, dan kan het gebruik van tepelhoedjes soms een uitkomst bieden.
Stappenplan voor snelle genezing
Rust voor de borst
Geef de borst die het minst pijn doet eerst. Laat je baby langer aanleggen aan de andere kant, zodat de beschadigde tepel rust krijgt. Probeer afwisselend te voeden.
Als het echt te pijnlijk is, kun je tijdelijk kolven en je baby met de fles geven.
Kolven bij ernstige kloven
Gebruik een tepelhoedje als bescherming, maar alleen als je lactatiekundige het adviseert. Bij diepe kloven kun je een rustdag inlassen voor je tepel.
Kolven met een goed passende borstkolf, zoals de Medela Swing of Philips Avent, geeft je tepel rust. Zorg dat de zuigkracht niet te hoog staat. Smeer na het kolven direct je tepel in met lanoline.
Binnen enkele dagen zul je verbetering zien. Tepelkloven genezen meestal binnen een week met de juiste zorg.
Met deze tips en producten kun je pijnvrij borstvoeding geven. Vergeet niet dat je niet alleen staat: vraag hulp, gebruik de juiste zalf en gun jezelf tijd om te herstellen. Je doet het geweldig.