Koortsstuipen bij baby's: Wat is het en wat moet je doen?
Je baby heeft koorts en ineens begint het te trillen of weg te draaien. Je hart slaat over. Wat nu? Een koortsstuip kan erger lijken dan het is, maar het blijft spannend om mee te maken.
Weet je wat je moet doen, dan houd je het hoofd koel.
Dit is wat elke ouder moet weten over koortsstuipen, zonder ingewikkelde termen.
Wat is een koortsstuip precies?
Kortsluiting in de hersenen
Een koortsstuip is eigenlijk een kortsluiting in de hersenen door plotselinge koorts.
Verschil met epilepsie
Je kindje is net wakker of ziek geworden, de temperatuur schiet omhoog en de hersenen reageren heftig. De aanval ziet er eng uit, maar duurt meestal kort.
Je baby beweegt niet meer normaal, het lijkt alsof het lichaam even de controle verliest. Veel ouders denken meteen aan epilepsie, maar een koortsstuip is iets anders. Epilepsie kan zonder koorts ontstaan en herhaalt zich vaker. Een koortsstuip gebeurt alleen bij koorts en vooral tussen de 6 maanden en 5 jaar.
Een koortsstuip is eng om te zien, maar meestal onschuldig. Blijf rustig, je kind voelt jouw spanning.
Je kindje is verder gezond en ontwikkelt zich normaal. De oorzaak is een combinatie van erfelijke aanleg en een snelle temperatuurstijging.
Niet elke baby met koorts krijgt een stuip. Het is een kwestie van aanleg. Als je kind er een heeft gehad, is de kans op een volgende iets groter.
Hoe herken je een koortsstuip bij je baby?
Symptomen tijdens de aanval
Een typische aanval duurt meestal enkele minuten, maximaal 15 minuten. Je ziet trekkingen bij je baby, beide armen en benen bewegen schokkerig.
De fase na de stuip (uitputtingsfase)
De ogen draaien weg of blijven staren. Je kindje reageert niet op je stem, is bewusteloos en ademt mogelijk anders.
Na de stuip is je baby vaak moe en suf. Het kan even duren voordat het weer normaal reageert. Sommige kinderen vallen direct in slaap.
Geef ze de tijd en blijf in de buurt. Deze uitputtingsfase hoort erbij.
Let op: een koortsstuip begint vaak plotseling, tijdens of net na het oplopen van koorts. De temperatuur is meestal boven de 38,5 graden. Gebruik een betrouwbare thermometer, bijvoorbeeld een Braun thermometer (€20-€30).
Stappenplan: Wat moet je doen tijdens een koortsstuip?
Blijf rustig
Adem diep in en uit. Je kind voelt jouw spanning.
Zorg voor een veilige omgeving
Spreek zachtjes tegen je baby, ook als het niet reageert. Je bent de veilige plek in deze momenten.
Zijligging toepassen
Leg je baby op een zachte ondergrond, bijvoorbeeld een babyslaapzak of dekentje. Haal harde voorwerpen weg. Zorg dat je kind niet van de bank of het bed kan rollen.
- Blijf bij je baby.
- Leg op de zij.
- Bescherm het hoofd met je hand of een zacht doekje.
- Noteer de tijd: hoelang duurt de aanval?
- Bel de huisarts of 112 als het langer duurt dan 5 minuten.
Leg je baby op de zij. Zo loopt speeksel en braaksel weg en blijft de luchtweg vrij. Gebruik een hydrofiele luier als onderlegger, die neemt vocht op en is zacht voor de huid. Na de aanval kan je baby suf zijn.
Geef geen eten of drinken totdat het weer helemaal wakker is. Biedt daarna klein slokjes water aan of een speen voor troost.
Wat je absoluut NIET moet doen
Niet schudden
Stop met schudden. Je baby kan niets horen of zien tijdens de stuip.
Niets in de mond stoppen
Schudden helpt niet en kan letsel geven. Steek geen vinger of lepel in de mond.
Niet afkoelen in koud water
Je kind bijt hard zonder het te willen, en je kunt de luchtweg blokkeren. Ook een doekje in de mond helpt niet en is gevaarlijk. Dompel je baby niet onder in koud water.
Veel voorkomende fouten: schudden, iets in de mond stoppen en koud water gebruiken. Doe het niet.
Dat werkt averechts en kan de temperatuur te snel laten dalen. Gebruik lauwwarm water of een nat washandje op het voorhoofd. Geef ook geen medicijnen tijdens de aanval. Wacht tot je baby weer wakker is en overleg met de huisarts over een eventuele zetpil of drankje.
Wanneer moet je direct 112 of de huisarts bellen?
Bij de eerste koortsstuip
Bel altijd de huisarts bij een eerste stuip. Ook als het kort duurt. Je kind moet worden nagekeken en je krijgt advies voor de volgende keer.
Als de stuip langer dan 5 minuten duurt
Bij een aanval langer dan 5 minuten bel je 112. Dit heet een langdurige koortsstuip en moet worden behandeld in het ziekenhuis.
Bij ademhalingsproblemen
Als je baby blauw wordt, niet ademt of moeite heeft met ademen, bel direct 112. Blijf bij je kind, controleer de ademhaling en weet wat te doen als je baby iets inslikt.
Ook bij verwardheid na de aanval, koorts boven de 40 graden, of als je je zorgen maakt, bel de huisarts. Vertrouw op je gevoel.
Zijn er blijvende gevolgen na een koortsstuip?
Kans op herhaling
Ongeveer 30% van de kinderen die een koortsstuip hebben gehad, krijgt er nog een. Meestal binnen hetzelfde jaar.
Ontwikkeling van het kind
Daarna neemt de kans af. De meeste kinderen hebben geen blijvende schade.
De ontwikkeling verloopt normaal. Wel is het belangrijk om koorts goed te managen bij de volgende ziekte. Gebruik een koortsverlagend middel zoals paracetamol of ibuprofen, altijd in overleg met de huisarts.
Een digitale thermometer is handig voor nauwkeurige meting. Een koortsstippen sticker (€5-€10) geeft rust, je ziet direct hoe hoog de temperatuur is.
Is je kind ouder dan 5 jaar? Dan komen koortsstuipen niet meer voor. Tot die tijd is het zaak om alert te zijn, maar niet teveel te stressen. Een goede voorbereiding geeft vertrouwen.
Tip voor ouders: bewaar een EHBO-kit met een thermometer, zetpillen, hydrofiele luiers en een koelzakje, en lees je in over eerste hulp bij verstikking.
Zo ben je altijd ready. Bij een volgende ziekte voel je je minder onzeker. Een koortsstuip voelt heftig, maar ook een valpartij met hoofdletsel kan spannend zijn; met de juiste kennis kom je erdoor.
Blijf rustig, zorg voor een veilige omgeving en bel op tijd de huisarts of 112. Je kind is in goede handen bij jou.