De 'tsr' (toeschietreflex) stimuleren: Tips voor ontspanning tijdens het kolven
Je staat daar, met je kolfapparaat op tafel, en je voelt de spanning in je schouders.
Het kolven voelt soms meer als een karwei dan als een moment van verbinding. Wist je dat huid-op-huid contact de melkproductie ondersteunt? Je hoofd staat niet stil, de tijd tikt door en de melkstroom blijft achter. Herkenbaar?
De kans is groot dat je last hebt van een trage of uitblijvende toeschietreflex. Dat is heel normaal, en het goede nieuws is: je kunt er wat aan doen. In deze gids lees je hoe je ontspanning vindt tijdens het kolven, hoe je een fijne kolfruimte inricht en hoe je je lichaam stimuleert om de melk beter te laten stromen.
## Wat is de toeschietreflex (TSR)? De toeschietreflex, afgekort TSR, is je lichaam dat op commando melk geeft. Het is het moment waarop de melk uit de borst begint te stromen, zonder dat je daar fysiek voor hoeft te knijpen. Het voelt als een tintelend of kloppend gevoel in je borsten, soms pijnlijk, maar meestal gewoon een signaal dat het werkt. ### Hoe voelt de TSR? Veel moeders omschrijven het als een lichte prikkeling, alsof er iets ‘loskomt’ in de borst. Bij de een is het een zachte gloed, bij de ander voelt het alsof er een golf melk doorheen spoelt. Sommige vrouwen voelen het al bij het zien van hun baby, anderen alleen tijdens het kolven. Het kan ook gebeuren zonder dat je het merkt, maar je ziet het dan aan de melkstroom in de kolf. ### De rol van hormonen De toeschietreflex wordt veroorzaakt door het hormoon oxytocine (Voedingscentrum). Dit stofje maakt je samentrekkingen in de borst actief, zodat de melk uit de melkklieren naar de tepel stroomt. Oxytocine reageert sterk op ontspanning, warmte en geborgenheid. Stress of kou kan de aanmaak remmen, waardoor de melkstroom stokt. ## Waarom blijft de TSR soms uit tijdens het kolven? Soms zit je ontspannen op de bank, maar wil het gewoon niet lukken. De kolf maakt lawaai, je hoofd maakt overuren en de melk blijft achter. Dat is vervelend, maar heel begrijpelijk. Je lichaam reageert op prikkels, en sommige prikkels zorgen ervoor dat de oxytocineproductie stopt. ### Stress en spanning Je hoeft maar te denken aan die ene deadline of die onverwachte rekening, en je lichaam schakelt over naar ‘overleven’. Stress zorgt ervoor dat de oxytocineproductie afneemt, waardoor de toeschietreflex uitblijft. Ook piekeren over de melkvoorziening kan een negatieve spiraal in gang zetten. Hoe harder je je best doet, hoe harder je lichaam soms blokkeert. ### Pijn bij het kolven Pijn is een directe trigger voor spanning. Als je tepels gevoelig zijn of de kolf niet goed past, blijft je lichaam in de ‘veiligheidsmodus’ staan. Een verkeerde borstschildmaat kan zorgen voor irritatie, waardoor de melkstroom stopt. Een klein beetje pijn kan de boel al lamleggen. ### Koude omgeving Kou is een vijand van de toeschietreflex. Als je in een koude ruimte kolft, trekken de bloedvaten zich samen en wordt de melkstroom minder efficiënt. Een koud lichaam is een gestrest lichaam, en dat merk je direct aan je melkproductie. ## Praktische tips voor ontspanning tijdens het kolven Ontspanning is geen luxe, het is een must. Zonder ontspanning blijft de melk vaak stil staan. De truc is om je hoofd en lichaam zacht te maken, zodat de oxytocine zijn werk kan doen. ### Kijk naar een foto of video van je baby Dit werkt bijna altijd. Een foto van je kleintje of een filmpje waarop hij lacht, activeert direct de liefde en de ontspanning in je lijf. Je hersenen maken oxytocine aan zodra je je baby ziet, en dat stimuleert de melkstroom. Zet je telefoon naast de kolf en kijk af en toe even weg. ### Ademhalingsoefeningen Adem diep in door je neus, uit door je mond. Tel tot vier bij het inademen, en tot zes bij het uitademen. Herhaal dit een paar keer. Je merkt dat je schouders zakken en je hartslag rustiger wordt. Dit helpt je lichaam te ontspannen en de toeschietreflex op gang te brengen. ### Zorg voor afleiding Soms helpt het om afleiding te zoeken. Luister naar een podcast, kijk een serie of scroll door je favoriete Instagram-account. Je hoofd wordt dan minder gericht op de kolf en meer op iets anders. Dit zorgt voor een ongemerkt moment van rust, waardoor de melk makkelijker stroomt. ## Hulpmiddelen: warmte en borstmassage Warmte en massage zijn oude trucs die nog steeds werken. Ze zorgen ervoor dat de melkkanalen openen en de borst soepel blijft. Je hoeft geen dure spullen te kopen, een warm washandje of je handen zijn vaak al genoeg. ### Warme kompressen gebruiken Leg een warm washandje of een kersenpitkussentje op je borst voor je begint met kolven. Doe dit ongeveer vijf minuten. De warmte stimuleert de doorbloeding en ontspant het borstweefsel. Een goedkope optie is een kersenpitkussen vanaf €10,-, maar een warme douche voor het kolven werkt ook prima. ### Hoe masseer je de borst? Masseer zachtjes van de buitenkant naar de tepel toe. Gebruik je vingertoppen en draai kleine cirkels. Doe dit tijdens het kolven, vooral als je merkt dat de melkstroom stopt. Je hoeft niet hard te drukken, zachte bewegingen zijn vaak al voldoende. Een borstmassage kan ook helpen om verstopte melkgangen te voorkomen. ## Medische hulpmiddelen: Oxytocine neusspray Soms lukt het ontspannen niet, ondanks alle tips. Dan is er nog een medische optie: oxytocine neusspray. Dit is een medicijn dat de toeschietreflex kunstmatig opwekt. Het is niet voor iedereen geschikt, maar soms wel een uitkomst. ### Hoe werkt de neusspray? De spray bevat synthetisch oxytocine, hetzelfde hormoon dat je lichaam zelf aanmaakt. Door het in te sprayen in je neus, wordt het snel opgenomen en activeert het de melkstroom. Het effect treedt vaak binnen enkele minuten op. Het is geen vervanging voor ontspanning, maar een hulpmiddel bij problemen. ### Verkrijgbaarheid via de huisarts Oxytocine neusspray (Syntocinon) is uitsluitend op recept verkrijgbaar via een arts (Apotheek.nl). Je huisarts of verloskundige kan het voorschrijven als je langdurig problemen hebt met de melkstroom. Het is belangrijk om dit altijd onder begeleiding te doen, want het is een medicijn. Bespreek de voor- en nadelen met je zorgverlener.