Bloedend tandvlees: Waarom mondhygiëne extra belangrijk is voor zwangeren
Zwanger zijn is een rollercoaster van emoties en lichamelijke veranderingen. Je bent druk bezig met de babykamer, het uitzoeken van kraamcadeaus en het plannen van je babyshower.
Maar soms sluipen er ongemakken binnen die je niet direct verwacht. Eén daarvan is bloedend tandvlees. Je poetst je tanden en opeens zie je rood op je tandenborstel.
Best schrikken, maar het is heel normaal. Toch is het extra belangrijk om hier aandacht aan te besteden, want je mondgezondheid staat niet op zichzelf.
Je bent nu eenmaal verantwoordelijk voor twee lichaam. Een goede mondverzorging is niet alleen fijn voor jezelf, maar ook cruciaal voor de ontwikkeling van je baby. In deze gids leggen we precies uit wat er gebeurt in je mond en hoe je het beste kunt zorgen voor een gezonde zwangerschap.
Waarom bloedt je tandvlees sneller als je zwanger bent?
Je lichaam ondergaat een complete hormonale opleving. Dat is de belangrijkste reden waarom je tandvlees plotseling gevoelig wordt.
Het is geen teken van slechte verzorging, maar een logisch gevolg van de zwangerschap.
Zwangerschapshormonen
De hormonen progesteron en oestrogeen stijgen enorm. Deze hormonen zorgen ervoor dat het bloed in je lichaam sneller stroomt, maar laten ook je tandvlees weker worden. Het bindweefsel dat je tandvlees normaal strak om je tanden laat zitten, wordt wat slapper.
Daardoor kunnen bacteriën makkelijker binnendringen en reageert je tandvlees heftiger op poetsen of eten. Dit fenomeen noemen we zwangerschapsgingivitis.
Extra doorbloeding
Het klinkt heftig, maar het is een tijdelijke aandoening die vaak na de bevalling weer afneemt. Je bloedvolume neemt toe tijdens de zwangerschap; soms wel met 50 procent meer dan normaal. Al dat extra bloed moet door je lichaam circuleren, ook naar je tandvlees. Je tandvlees zit hierdoor volledig ‘vol’ en wordt daardoor sneller gevoelig, opgezwollen en rood.
Een klein beetje tandvlees dat bloedt bij het poetsen is dus een logisch gevolg van deze toename aan bloedtoevoer.
Gevoelig voor plaque
Je hoeft je geen zorgen te maken dat er iets mis is, maar het is wel een signaal om extra voorzichtig te poetsen. Omdat je tandvlees wat weker is, bouwt plaque zich ook sneller op. Plaque is een kleverige laag van bacteriën die zich hecht aan je tanden.
Door de hormonale veranderingen reageert je afweersysteem hier heftiger op, waardoor ontstekingen sneller ontstaan. Als je zwanger bent, is het dus essentieel om plaque goed te verwijderen, maar wel met beleid.
Gevolgen van slechte mondhygiëne voor je baby
Je mond is een poort naar de rest van je lichaam. Wat daar gebeurt, heeft invloed op je algehele gezondheid en dus op je baby.
Bacteriën in de bloedbaan
Het is dus niet alleen een kwestie van mooi witte tanden, maar van veiligheid. Als je tandvlees ontstoken is (parodontitis), kunnen bacteriën uit je mond makkelijker de weg vinden naar je bloedbaan. Een ontsteking in de mond zorgt ervoor dat je lichaam stoffen aanmaakt die een reactie opwekken. Deze stoffen kunnen via de placenta bij de baby komen.
Risico op vroeggeboorte
Hoewel dit niet bij elke zwangere vrouw tot problemen leidt, is het risico wel aanwezig en wil je dit het liefst voorkomen. Er is een verband tussen ernstige tandvleesontsteking en een vroeggeboorte.
Omdat het lichaam bij een ontsteking in de mond in een soort alarmfase staat, kan dit vroeggeboorte opwekken.
Laag geboortegewicht
Hoewel de exacte percentages variëren en niet wetenschappelijk vaststaan, is de link tussen mondzorg en zwangerschapsduur wel degelijk aangetoond. Het is dus een kleine moeite om je mond extra te verzorgen, met een groot effect op de veiligheid van je kleintje. Naast vroeggeboorte kan een ernstige mondzorg ook leiden tot een lager geboortegewicht.
Baby’s die te vroeg of met een laag gewicht ter wereld komen, hebben vaak meer zorg nodig in het begin. Door je mond gezond te houden, draag je bij aan een betere start voor je kindje. Denk hierbij ook aan de eerste babyspullen die je aanschaff; een gezonde start begint bij de moeder.
Tips voor een goede mondverzorging
Goed nieuws: je hoeft niet ineens een ingewikkeld regime te volgen. Met een paar simpele aanpassingen houd je je mond gezond.
Het gaat om consistentie en de juiste producten. Stop direct met die harde borstel. Een zachte tandenborstel is tijdens de zwangerschap je beste vriend.
Zachte tandenborstel gebruiken
Het verwijdert plaque effectief zonder je gevoelige tandvlees te beschadigen. Merken als Oral-B of Philips Sonicare hebben speciale zachte opzetborstels die je kunt gebruiken.
De prijs voor een elektrische tandenborstel met zachte borstelkop ligt meestal tussen de €30 en €60.
Dagelijks flossen of stokeren
Handmatige zachte tandenborstels zijn al verkrijgbaar vanaf €3,50. Alleen poetsen is niet genoeg. Tussen je tanden zitten plekken waar een tandenborstel niet bij kan. Gebruik dagelijks tandenstokers of flosdraad.
Tandentstokers van merken als TePe of GUM zijn ideaal omdat ze makkelijk hanteren. Flossen kan wat lastiger zijn als je misselijk bent, dus een stoker is vaak prettiger.
Fluoridetandpasta
De kosten voor een pakje stokers zijn laag, vaak rond de €2 tot €4. Fluoride versterkt je tandglazuur en beschermt tegen caries. Omdat je extra alert moet zijn op blaasontsteking tijdens de zwangerschap, is het belangrijk om ook je algehele weerstand en mondgezondheid goed in de gaten te houden.
Kies voor een tandpasta die speciaal is ontwikkeld voor gevoelige tandvlees, zoals Sensodyne of Parodontax.
Deze zijn verkrijgbaar bij elke drogist en kosten ongeveer €5 tot €7 per tube. Spoel je mond na het poetsen niet direct met water, zodat de fluoride langer zijn werk kan doen.
Omgaan met ochtendmisselijkheid en tandenpoetsen
Ochtendmisselijkheid kan tandenpoetsen tot een uitdaging maken. De geur en textuur van tandpasta kunnen de braakreflex triggeren.
Toch is het belangrijk om je mond te blijven verzorgen, ook als je net hebt overgegeven.
Niet direct poetsen na overgeven
Als je net hebt overgegeven, is je maagzuur in aanraking gekomen met je tanden. Dit zuur maakt je tandglazuur tijdelijk zachter. Direct poetsen kan het glazuur dan juist afschuren.
Wacht minstens dertig minuten voordat je je tanden poetst. In de tussentijd kun je je mond spoelen om het zuur te neutraliseren.
Spoelen met water of mondwater
Gebruik na het overgeven een glas water om je mond te spoelen. Je kunt ook kiezen voor een fluoride mondwater zonder alcohol. Alcohol kan namelijk de slijmvliezen irriteren. Merken als Listerine hebben varianten zonder alcohol die veilig zijn tijdens de zwangerschap.
Een fles mondwater kost ongeveer €4 tot €6. Probeer de braakreflex te omzeilen door te poetsen zonder te veel water in je mond te nemen, of gebruik een elektrische tandenborstel die je minder hoeft te bewegen.
Naar de tandarts of mondhygiënist tijdens de zwangerschap
Veel vrouwen schuiven een bezoek aan de tandarts uit omdat ze bang zijn voor de behandeling.
Toch is het juist verstandig om regelmatig langs te gaan. Je bent immers extra gevoelig voor ontstekingen. Omdat ook schildklierproblemen tijdens de zwangerschap aandacht vragen, is de richtlijn om minimaal één keer extra langs te gaan voor een controle.
Extra controles
Als je last hebt van bloedend tandvlees, is het slim om een afspraak te maken bij de mondhygiënist. Zij kunnen professioneel reinigen en je leren hoe je het beste kunt poetsen.
Een afspraak bij de mondhygiënist wordt vaak vergoed door de basisverzekering, maar check dit even bij je zorgverzekeraar.
Mag je röntgenfoto’s en verdoving?
Veel zwangeren vragen zich af of röntgenfoto’s mogen. In principe vermijdt men röntgenfoto’s tijdens de zwangerschap, tenzij het echt noodzakelijk is. Als het nodig is, draag je altijd een loodschort om je buik en schildklier te beschermen. Wat betreft verdoving: de meeste tandartsen gebruiken verdoving met adrenaline die veilig is tijdens de zwangerschap. Terwijl je let op een gezond gewicht aankomen tijdens de zwangerschap, is een goede mondgezondheid extra belangrijk.
De dosering wordt wel aangepast. Overleg altijd met je tandarts en verloskundige voordat je een behandeling ondergaat. Een controleafspraak kost ongeveer €20 tot €25, afhankelijk van je verzekering.